ער? ווער? דער משוגענער? יא! ער איז א העכסט נארמאלער מענטש! אזוי הער איך מענטשן דיסקוסירן און רעדן פון יענעם, אן קיין געוויסנסביסן. ווער יענקל? ער איז דאך א משוגענער! וואס הייסט ער האט דאך א ביזנעס, א שטוב מיט קינדער און א מוצלח וכו’? יא! ער טויג פיין וכו’.

און איך ברעך זיך קאפ, איז ער א משוגענער? אדער איז ער אלעס וואס א נארמאלער מענטש וויל נאר אמאל זיין און צו דעם משוגע אויך? איך פארשטיי נישט! אפשר בין איך גאר…?

דוד המלך האט נישט פארשטאנען וואס פעלט אויס משוגעים אויף די וועלט? און ער האט אנגעפרעגט אין הימל, האט אים השי”ת געענטפערט, די וועסט נאך אמאל אליינס איינזעהן אז משוגע איז א וויכטיג ארטיקל, און מעשה שהי’ כך הי’:

דוד המלך האט דאך געדארפט אנטלויפן פון דערהיים, צוליב אבשלום’ן, איז ער געלאפן צו אכיש דעם מלך פון גת, וואס דער אכיש איז געווען א ברודער פון גלית, וועם דוד האט נארוואס געהארגעט. זענען געקומען די עבדים פון אכיש און געשריגן מיט געוואלדעס, דא האמיר דעם מערדער, וואס האט געהארגעט דעם קעניג’ס ברודער, לאמיר אים פירן צום קעניג נקמה נעמען פאר זיין ברודער.

דוד המלך האט אויפגעהויבן זיינע אויגן צום הימל און געזאגט: יום אירא אני אליך אבטח, און מתפלל געווען צום בורא עולם. האט אים השי”ת געזאגט איך וועל דיר העלפן מיט “שטות”. און דוד המלך האט אנגעהויבן אנצושרייבן און פירקלען אויף די ווענט און טירן אז אכיש קומט אים הונדערט טויזנט גאלדענע רענדלעך און אזוי נאך זאכן וואס זענען נישט געווען קלוג צו טוהן.

ווען אכיש האט דאס געזעהן האט ער געזאגט: החסר משוגעים אני? איך האב א משוגענע ווייב, א משוגענע טאכטער? וואס דרייט עטס מיר א קאפ מיט נאך א משוגענעם? און אזוי איז דוד געראטעוועט געווארן פון זיכערן טויט.

איך האב א גאר אינטערסאנטע אבזערוואציע אויף די גאנצע געשיכטע!

דאס אז משוגעים פעלן אויס אויף די וועלט, דאס ווייס איך און דאס איז א בחינה פון בורא נפשות רבות וחסרונ”ן עס איז א חלק פון די בריאה. עס איז דא כמה טעמים פארוואס א משוגענער איז א צורך הרבים. און א חלק פון די טעמים זענען:

  1. צו דערמאנען דעם נארמאלן אז ער איז יא נארמאל דארף ער זיך קענען מעסטן אויף א משוגענעם.
  2. צו בארואיגן א באקריוודעטן, אז דער באקריוודער איז נאר א משוגענער, מילא איז נישט ווערט זיך צו רעגן…
  3. אריינברענגען שמחה אין די מרה שחורה’דיגע
  4. ווען מ’באגייט א טעות דארף מען דאך זיך קענען פארענטפערן מיטן נכנס בו רוח שטות, און אז עס איז נישטא קיין שוטים וואס איז שטות?
  5. ווען מ’וויל פארציילן א מעשה (שרייבן א אשכול) און מ’ווייסט נישט וואס די ריספאנד וועט זיין, ווייל עס מאכט נישט קיין סענס, קען מען זאגן: איך האב געהערט א משוגענעם זאגן… (ווי איינער זאגט: איך זאג נישט אזוי, נאר איך זאג איבער וואס א משוגענער האט געזאגט…)
  6. מער פון אלעם: ווען איינער וויל איינעם באזידלען, אנשטאט נוצן מיאוסע ווערטער קען ער אים סתם באשולדיגן מיט זיין א משוגענער, און דאס איז דאך שוין א ווארט וואס שטייט אין די תורה, נו! איז עס דאך אסאך חשוב’ער אזוי. דארף דאך זיין דער מושג…

איך רעד און איך רעד און קום נישט צו צום ווארט, שוין באלד ווי א משוגענער. וואס איך וויל פארשטיין, איז אזוי! פארוואס ווען מ’רעדט פון איימיצן איז די ערשטע טיטל וואס מ’וועט יענעם געבן: דער משוגענער! און ווען די שמועס גייט ווייטער וועט מען קלאר זעהן אז לא זו ולאו זו, דער מענטש איז העכסט נארמאל, מ’האט אים נאר באצייכנט אלס משוגענער אלס א סימן, צו וויסן פון וועם מ’רעדט.

איר פארשטייט נישט מיין שאלה? לאמיך אייך צופירן צו א שמועס וואס איך האב מיטגעהאלטן אין ביהמ”ד.

זרח: חיים’ל די קענסט דעם חנני’ אפענאוויטש פון די ישיבה ברה כחמה?

חיים: יא! ווער דער משוגענער?

זרח: אה! מ’האט מיר אים אנגעטראגן פארן טאכטער, זאגסטו הייסט עס אז ער איז א משוגענער?

חיים: ניין ניין! אבסאלוטלי נישט, ער איז פון די חשוב’סטע בחורים…

זרח: דהיינו?

חיים: לערנט, דאוונט, מדות, און אלעס וואס מ’דארף… ער איז צו גאט און צו לייט.

זרח: האסט דאך פריער עפעס געזאגט אז ער איז א משוגענער?

חיים: ניין איך האב געמיינט צו פרעגן וועם די מיינסט, ווייל ער איז ווייסט דאך אינטערסאנט, ער איז אזא לעבעדיגער בחור, און עםםם ער האט א סענס אוו הומער,,,

קענט איר מיר מסביר זיין פארוואס דער ווארט “משוגענער” איז אלס די ערשטע טיטל ווען מ’וויל באצייכענען א מענטש?

וועט איר דאך מיינען אז איך טרייב איבער?

אלזא! גייט אין ביהמ”ד און אינטערסירט אייך אויף סיי וועם. און קומט צוריק און זאגט מיר נאך זיך אינטערסירן אויף 10 מענטשן וויפיל האט מען טיטולירט מיט “משוגענער”?

איז די וועלט טאקע משוגע?

דעמאלס גיי מיר זיך רעגיסטרירן!

(איך שטעל מיך שוין פאר די תגובות: זאלצי! די ביסט דאך אלס געווען משוגע, דארפסט נישט רעגיסטרירן.

זאלץ  נאך אזא ארטיקל באקומסטו א פרי פעסס!!!

וגומר…)

Advertisements

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s