מזל טוב! פאר מיין יוטיליטי קאמפעני O-R

היינט האט O-R יוטיליטי קאמפעני ארויסגעשיקט א בריוו פאר אלע וואס האבן געליטן פונעם גרויסן בלעקאוט די וואך.

איך בין נישט אזוי באקאנט אין ענגליש, אבער אזויפיל האב איך קלאר געזעהן אז זיי מאכן א “וואכט נאכט”. ווייל זיי שרייבן With Gratitude וואס דאס איז דאך איינע פון די זאכן וואס מ’הייסט אלס מיטברענגען צו וואכט נאכטס און אנדערע שמחות.

הגם איך ווייס נישט פונקטליך וואס גראטיטוט מיינט, אבער אויף אלע טעקסט אינוויטעישאן’ס שרייבן מיינע חברים וואס ווייסן אויך נישט וואס עס מיינט, אז איך זאל דאס מיטברענגען. וכך היו מונים:

With gratitude to hashem I invite u ….

איז משמע אז מיט גראטיטוט דארף מען קומען, אבער איך דריי זיך אלס ארויס! איך דאנק דעם אויבערשטן און איך גיי אזוי…

אויב ווייסט איר וואו די וואכט נאכט פון או ענד אר איז, ביטע לאזט מיך וויסן…

Advertisements

עצות פאר די פליגן

אזוי וואו עס איז נארוואס אנגעקומען א פלאטע פליגן פון די מערב לענדער גראד צו אונז איז וויכטיג צו וויסן די כללים וויאזוי מ’גיט זיך אן עצה מיט זיי.

4 וועגן וואס ארבעטן! איר קענט אויסוועלן וועלכע ס’איז אייך ליבערשט.

1. די ערשטע עצה ארבעט נאר מיט פליגן העכער 3 יאר אלט וואס פארשטייען אביסל וואס מ’רעדט צו זיי. מ’איז אים מסביר מיט שיינעם אז די וועלט איז גענוג גרויס, און אז די נאז און אונטערן אויער איז פריוואטע אייגענטום. עס איז וויכטיג צו דערמאנען פארן פליג ווי שיין עס איז אין די מערב לענדער. אולי וועט ער זיך צוריק בענקען!

2. פליגן וואס פארשטייען נישט קיין אידיש דארף מען פארשטייט זיך קודם פרובירן מיט שיינעם נישט אביוזן ח”ו. אבער אז מ’האט נישט קיין ברירה פירט מען זיי אריין אין א שמועס און ווען זיי זענען פארטיעפט לאזט מען אראפ צוויי פלעמעדיגע פראסקעס אז די פליגלעך זאלן אים רויט ווערן. די שפראך פארשטייט יעדער!

3. די גאר חוצפה’דיגע פליגן דארף מען גלייך אראפשטעלן א פוס. מ’מאכט א פליג א שבת בענקל צוויי מאל און ער גייט זיך זוכן כבוד ערגעץ אנדערש. (א שבת בענקל מיינט; מ’כאפט אים אן ביי די צוויי הענט און מיט די קני גיט מען אים א שטופ ביי די פוסלעך און ער פאלט אום)

זייער אכט געבן נישט צו טוהן וואו עס איז פארהאן קעמארע’ס מ’קען אנגעקלאגט ווערן פאר פיזיקעל אביוז!

4. אויב נעמט נישט קיין עק צו די צרות און דער פליג פארשטייט נאך אלס נישט, איז ראטזאם צו שיקן א בריוו צו די ענימעל לאווער ליבעראלע יוניאן פאר פליגן און לאביען פאר פריע רעטייערמענט.

ח”ו נישט נוצן קיין רעוואלווערס אדער אנדערע וועפאן’ס אוו מעס דעסטראקשן!

אה! איך רעד שוין צו לאנג! וואס איך וויל בעיקר ארויסברענגען אין קורצן: מיר קענען גיין בארן קלאפן! די פליגן זענען דא און זעהט נישט אויס ווי זיי יאגן זיך ערגעץ!

וואס איך וויל נישט זאגן!

איר זענט מיר אלע מודה אז ס’איז א פאררוקטע וועלט, און ווען איך וויל עפעס זאגן דארף איך זאגן אז איך וויל נישט זאגן, און אזוי האבן געזאגט, אין פאל אויב איינער זאגט אנדערש ווי איך זאג, זאל זיין כאילו איך האב נישט געזאגט, און אויב איינער זאגט אוואו איך זאג, האב איך דאך עס געזאגט ערשט.

אזוי דרייט זיך א דריידל מיט א גראגער, און יעדער איז א זאגער, יעדער פארשטייט און יעדער ווייסט אבער קיינער זאגט נישט ווייל קיינער מישט זיך נישט און קיינער זוכט זיך נישט און קיינער ברויך נישט, ווייל וואס בין איך דען צו בעטן, איך בין דאך א עניו מכל הענוים פאר איר בארירט מיין כבוד, און איינמאל אז איר בארירט שוין יא וועט איר שוין שפירן און וויסן ווער איך בין באמת אנע דעם וואס איך זאל עס דארפן זאגן.

איך דארף מאריך זיין? אדער איר פארשטייט וואס איך מיין? ווייל איך האב צייט!

עכ”פ טוהט זיך א דילעמע אין א הייקאלע נושא איבער די ארגעניזאציעס וואס גיבן זיך אפ מיט די נעבעכדיגע ארויסגעפאלענע צו זיי הייסן “פוס טריט”, און טרעטן על כל הקודש לנו בשאט נפש, אדער די נייע אידנטוהם וואס דעוועלאפט זיך דא אין שכנות, וואס הייבט אידישקייט צו נייע הויכן וואס מ’קען נאר דערגרייכן אינטערן השפעה פון משפיעי חוץ וד”ל. און יעדער זאגט אבער קיינער זאגט נישט, ווייל אויב וועל איך זאגן וועט מען דאך זאגן אז איך אליינס בין נאך נישט אזוי כשר אז איך זאל מעגן נעמען א מיינונג אין אזוינע הייקאלע ענינים.

א שטייגער ווי דער פאל ווען איך בעט מיין שכן נישט צו רעדן ביים לייענען ווייל ס’שטערט מיך, און ער ענטפערט מיר: זאג נאר! צו איך האב שוין געצאלט מיין מארטגעדזש האסטו דיך שוין אויך געזארגט? אדער נאר פאר מיין אידישקייט?

עס גייט נישט פארביי קיין 5 מינוט און איך הער ווי מיין חבר’ל (ער איז נאר מיין חבר ווייל די תורה הייסט…) זאגט א פארציע מוסר פאר זיינס א קאלעגע, פארן נישט זיין גענוג פאלייט אדער פארן נישט אנטוהן דעם הוטל אדער שטריימל גוט אויפן קאפ. און איך הער אים גארנישט פרעגן איבער יענעם’ס מארטגעדזש!!! ווייסט איינער וואס פשט איז? פארוואס איך מוז מיך זארגן פאר זיין מארטגעדזש פאר איך רעד א ווארט, און ער קען זאגן וואס ער וויל???

קענסטו מיר מסביר זיין פארוואס ער מעג מיר זאגן וואס ער וויל וויפיל ער וויל, און ווען ער וויל, מיטן געפערליכן אויסרייד פון פרידאם אוו ספיטש און אמעריקאניזם, און איך טאר נישט רעדן נאר נאכן אויפהייבן די צווי פינגער און אונטערהאלטן מיטן ארעם ביז איך באקום רשות?

קומט אויס אזוי! צו רעדן אויף עשירים, מעג איך אפילו איך האב נישט געלט.

רעדן אויף רבי’ס און רבנים, מעג איך אפילו איך קען נישט לערנען.

רעדן אויף אלעם הייליגן מעג מען אפילו ווען מ’איז טמא מטומא.

אבער צו רעדן אויף דעם בויטשיק וואס האט טענות אויף די גאנצע וועלט, מוז איך אפעלירן מיט אן אפליקאציע פון קוואליפיקאציע’ס און איך מוז קודם מאכן זיכער אז איך בין ריין פון אלע זינד, און הערשט נאכן זיך זייפן דעם מויל א שעה מיט 22 מינוט און דערנאך מיט גרויס כבוד ארויסברענגען מיין מיינונג אויף אן אופן אז ער זאל נישט כאפן אז כ’האב געזאגט מיין מיינונג, ווייל ווער בין איך אים צו זאגן א מיינונג!

רבותי! איך האב נישט קיין געדולדן צו דעם משוגעת, און איך וויל זאגן וואס איך וויל נישט זאגן, ויהי רצון כאילו לא הייתי פרטם.

די ערשטע זאך וואס איך וויל נישט זאגן: יעדער איד האט א חלק אין עולם הבא, די חילוק איז נאר אין וועלכע אפארטמענט מ’גייט דארט וואוינען, דהיינו! יעדער האט אויף וואס תשובה צו טוהן, און אזוי לאנג ווי מ’ווייסט דאס, איז מען מיטן אייבערשטן’ס הילף אויף די ריכטיגע רעלסן. אבער ווען מ’זינדיגט, און אנשטאט צו וויסן אז מ’האט ליידער נישט גוט געטון, גיבט מען זיך א באהעפט צו א כאפטע ווילדע ציגיינער, און מ’ווערט ניטעמאל א ראש לשועלים נאר א זנב לשועלים, דאס איז קלאר א פראבלעם, ענטשולדיגט מיר פארן זאגן.

די צווייטע זאך וואס איך וויל נישט זאגן: איך האב ליעב יעדן איד!!! נישט קיין חילוק צו ער וואוינט אין מאה שערים אדער אין עירמאנט, איך האב אים ליעב פאר צוויי סיבות, איינס ווייל דער אויבערשטער האט געהייסן, און דאס צווייטע ווייל ער איז מיר משפחה, אונז זענען מיר ברודער’ס און שוועסטער’ס. און דאס טאקע איז די סיבה, און די איינציגע סיבה פארוואס ווען זיי פירן זיך נישט ווי מיין\זייער טאטע וויל טוט מיר וויי מיין טאטן’ס כבוד, און איך קען מיך נישט העלפן דערויף. ענטשולדיגט פארן זאגן.

די דריטע זאך וואס איך וויל נישט זאגן: ווען איינער פון מיינע ברודער פארזינדיגט זיך פאר די שטאטן אדער פאר די באהערדע, איז נארמאל און פאסיג אז איך זאל זוכן וועגן צו פרובירן אויסגלייכן דעם פראבלעם אנעם ארעסטירן אדער דעמאראלעזירן מיין ברודער, נישט ווייל איך בין נישט טריי פארן מלכות נאר ווייל ער\זי איז מיין ברודער\שוועסטער! וואס איז אזוי שווער צו פארשטיין? אנטשולדיג פארן זאגן.

אה און פאר איך פארגעס! דו ברודערל וואס האסט באשלאסן זיך אויסצושליסן פון מיין געמיינדע, און דו האסט טענות אויף מיר און אויף יענעם פארוואס איך לויף דיר נישט נאך מיטן נעגל וואסער, און ווען עס קומט צו איינעם וואס זיצט יא דא און איז ביי אונז אין שטוב שפיר איך זיך מער געטראפן. וועל איך דיר בעטן דו זאלסט די שאלה נעמען אלס א חידה, און פרובירן צו ענטפערן, ווייל דאס קען זיין א גאר גוטער מעסטער פאר דיין איי קיו…

****

וואס דרוקט מיר? אמער ווען איינער שרייט איז א סימן אז ס’טוט אים וויי! איז דאך דאס א גוטע פראגע. וועל איך ענטפערן.

עס דרוקט מיר ווען איינער שפייט אויף מיר! איך בין א מפונק!

עס דרוקט מיר ווען נאכן שפייען, שרייט ער נאך אויף מיר! איך בין הייקל!

עס דרוקט מיר ווען נאכן שרייען דארף איך אים נאך באגלייטן און האלטן דעם טיר! איך בין סעלפיש!

און עס דרוקט מיר ווען איך בין שולדיג “דיינע” חובות, און דו באצאלסט נישט! איך בין א איש מכובד!

עס דרוקט מיר ווען מ’פארשעמט ישראל ואורייתא בראש כל חוצות! איך בין רעליגיעז!

און עס דרוקט מיר ווען איך דארף צאלן צדקה מעשר און חומש צו העלפן ראטעווען אידן פון אינטערגאנג, און ווען זיי נעמען א עלעוועיטאר אראפצופארן און איך קען נישט נאכלויפן, בלייב איך זיי שולדיג!

***

איך האב געמעגט זאגן? אה! ענטשולדיגט! איך האב גארנישט געזאגט!

לא לחכמים לחם

שלמה המלך זאגט: וגם לא לחכמים לחם, וגם לא לנבונים עושר (קהלת ט)

ווען איך האב געהערט דעם מאמר החכם אז לא לחכמים לחם, בין איך געגאנגען און איבערגעשריבן מיין גאנצע חכמה אויף מיין ווייב’ס נאמען! און דא איז וואו איך בין שאקירט געווארן צו זעהן אז קיין עשירות האב איך נישט געקריגן מיט די אלע מעשיות.

איך דארף אייך נישט זאגן אז איך האב מיך געשפירט ווי איינער וואס שלאפט אין ביהמ”ד א וואך און ווערט נישט אנגענומען פאר חלק ח’.

בין איך געבליבן קרח מכאן ובלק מכאן, נישט קיין חכמה אויף מיין נאמען און נישט קיין דאללער צו מיין נשמה. הכלל וואס טוהט א איד? א איד ווענדט זיך צו גוטע פריינט, און טוהט וואס דער חכם מכל האדם האט געראטן דאגה בלב איש ישיחנה לאחרים, און איך פארצייל מיינע פראבלעמען פאר א גוטן פריינד וועלכער איז נאך פון אלס קינדווייז אן געווען אן עושר, און א חכם, ביידע צוזאם.

מיין חבר פלעגט זיין אלס דער עושר צווישן די חברים, נישט אזוי ווייט ווייל ער האט פארמאגט מאטריאלע עשירות, אבער פאר וועלכע סיבה עס זאל נישט זיין האט ער אלס פארשטאנען צו עשירות, שוין אלס קליין בחור’ל האט ער געוואוסט צו זאגן פון וואו יעדער מאכט געלט און פארוואס עס איז נישט קיין חכמה צו נאכמאכן.

פארשטייט זיך אז ווי עלטער ער איז געווארן אלס מער האט ער פארשטאנען, אבער די חכמה האט זיך אלס מתגבר געווען אויף אים און קיין גרייצער האט ער נישט געהאט מיט אלע חכמות. איך האב מיך פון אים אויסגעלענט אז צו זיין א עושר דארף מען נישט האבן געלט מ’דארף נאר האבן מענטשן וואס מיינען אז מ’האט געלט.

מיין חכם חבר, איז מיר מסביר בטוב טעם ודעת וויאזוי קאמפעני’ס ארבעטן, און וויאזוי און פארוואס דער און יענער איז א נגיד, און ער ווייסט אפילו צו טייטלען אויף די וואס מאכן זיך פאר עשירים און באמת זענען זיי נישט. ער ווייזט מיר אן אויף איינעם פון די ראשי הקהלה וואס מענטשן רעדן צו אים ווייל ער האט געלט אבער א קליינער חכם איז ער, נאר וואס דען איז ער מסביר, ווער עס האט די מאה האט די דעה.

איך פרעג אים. זעהט דען נישט דער ציבור אז ער האט נישט פון די מח זאפט און אז ער איז נישט אזוי קלוג ווי רייך? מיין חבר איז ווייטער מסביר אז ניין! דאס געלט פארבלענדעט דעם דעת הקהל! אלע נאר נישט מיין חבר’ל ער ווייסט יא פונקטליך ווער עס איז און ווער עס איז נישט.

****

איך האב אמאל געפרעגט א שאלה פון א קלוגן איד. פארוואס שטייט אין פסוק וגם לא לחכמים לחם? פארוואס שטייט נישט לא לעשירים חכמה? איז עס דען נישט די נקודה???

האט מיר דער קלוגער איד געענטפערט אזוי: עס איז א טעות פון די וועלט דער אפטייטש פון לא לחכמים לחם, עס איז נישט קיין איסור פאר א חכם צו האבן געלט, עס איז נאר נישט די סיבה צום געלט זיין חכמה.

עס איז נישט קיין איסור פאר א נבון צו זיין א עושר, אבער די מבינות ברענגט נישט צום עשירות.

מען דארף נישט איבערשרייבן די חכמה צו קענען באקומען עשירות, מ’דארף ענדערש פרעזערווירן די חכמה, צו פארשטיין אז עשירות קומט פון זעלבן פלאץ פון ווי חכמה קומט, פון די אוצרות השמים!

****

דרייט זיך א איד מיט א שידוך שמייכל אויפן פנים, און קוקט כסדר פון אונטער אים צו איינער קוקט אדער לויפט אים נאך.

דער איד מוז זיין א גנב! וואס דען קוקט ער? וואס האט ער מורא?

שמועסט מען צוויי אידן וואס טרעפן זיך דאס ערשטע מאל און איינער פון זיי ווערט רויטליך ביים געשפרעך!

דער מוז זיין א ליגנער! וואס דען רויטלט ער?

שטייט א ליניע פון אידן נצרכים ביים טיר פון א איד וועלכער טיילט צדקה מיט א ברייט האנט!

דער איד מוז זיין א נער! וואס דען האט ער אזויפיל געלט?

און אזוי האבן מיר סימנים אויף יעדן מיט טעם און מיט זאפט. אויב טוט ער אזוי איז א סימן ער איז אזוי. און על פי רוב איז עס נאך אונטערגעזעצט מיט א פסוק אדער א מאמר וואס דעקט אונזער פארדאכט.

***

מאכט זיך אמאל וואס דער יעניגער בעל צדקה איז אבער מיינס א קרוב אדער גוטער פריינט (וועם איך בין שוין נישט מקנא) קענסטו אים נישט! ער איז נישט ווי אלע. ער איז דאך באמת א קלוגער מענטש, נאר נעבעך אריינגעפאלן מיט מזל אויך.

ווען מיין ברודער רויטלט ביים רעדן, איז עס ווייל ער איז דאך אזוי איידל.

ווען מיין קרוב דרייט זיך אלס צוריק איז עס פשוט זיין נייגעריגע נאטור, ער איז א מורא’דיגער צוגעלאזענער מענטש וכו’.

לאמיר נישט נוצן קיין אומנויטיגע סימנים! ר’ יהודה האט גענוצט סימנים ביי מכות לאמיר עס נישט נוצן ביי מענטשן! יעדער מענטש איז ווערט צו באקומען די געלעגנהייט צו ווייזן און ווערן געזעהן אויף די ליכטיגע וועג פאר ער ווייזט נישט פארקערט.

הוי דן לכל אדם לכף זכות.

(זייט נישט ברוגז! איך זיץ שוין צו לאנג אויפן באס…)

א וועלט אן קיין פארברעכער

וואו מ’דרייט זיך זענען זיי צום האבן, די גזלנים, די חמסנים, די מערדער, און סתם פארברעכער. זיץ איך און חלום וויאזוי עס וואלט אויסגעזעהן א וועלט אן זיי…

א וועלט מיט פיינע לייט, נישטא קיין פארברעכער
דאגות אין די זייט, יעדער שפירט זיך זעכער
איך זעה געשעפטן אן קיין צוימען, און הייזער אן קיין שלעסער
איך קוק ווייטער אין מיינע טרוימען, און איך זעה עס ווערט נאר בעסער
קיין פאליציי קיין געריכט, אלעס פארט אויף א סדר
א שמייכל אויפן געזיכט, נישטא קיין גנבים און קיין מ ערדער
די וועלט איז האלב ליידיג, ווייל די פארברעכער זענען נישטא
נישטא קיין באשולדיג און פארטיידיג, ווי שיין איז צו זיין דא.

א וועלט אן קיין פארברעכער, א וועלט מיט פיינע לייט
יעדער שפירט זיך זעכער, דאגות אין די זייט

איך קוק אביסל טיעפער, און עס כאפט מיך א טרויער
אז נישטא קיין פאליציי רופער, נישטא קיין שלעסער בויער
נישטא קיין צוימען מאכן, און נישט קיין געשעפטסמאן ביים קאסע
יעדער צאלט פאר זאכן, א שאד די גאנצע מעשה
מ’דארף נישט קיין ארבייטער, אלעס פארט ווי א פידל
פרנסה ווי נעמט מען ווייטער, ווי קען דען לעבן דער אידל
אז מ’דארף נישט קיין שמירה, אלעס איז מינדערוויכטיג
אלעס טראגט די זעלבע צורה, טאקע הערליך ליכטיג

אבער א וועלט אן קיין פארברעכער, איז טאקע א וועלט מיט פיינע לייט
מ’שפירט זיך אפשר זעכער, אבער א גרייצער ווי מאכט מען אין דער זייט

פאלט מיר איין אויפן ארט, צו דינגען איינעם צוויי פון די מאסן
גנב’נען און רויבן דא און דארט, מ’זאל דארפן זיך מיט זיי באפאסן
וועט מען דארפן בויען מויערן, און יא באצאלן פארן ארבייט
עס וועט נישט לאנג דויערן, און פון דעם וועט זיך ציען א קייט
שלעסער וועט מען מאכן, ווייל פארברעכן יא פארהאנען
צוימען צום וואכן, איינעם ביים קאסע צום באצאלן צו דערמאנען
פענסטערס און טירן מיט וואך, און נאך פוהלע ארבייטן
פרנסות דא צוריק א סאך, איך וויל שוין נישט צוריק בייטן

ווייל א וועלט אן קיין פארברעכער, איז אפשר גוט פאר א קורצע ציט
אבער דער בורא עולם איז פון אונז העכער, און ווייסט וואס מיר דארפן גרייט

דערפאר מיינע טייערע פריינט, ווען איך האב זיך פון חלום ערוועקט
האב איך זיך דערפרייט און אויפגעשיינט, אז געווען אומזיסטיגע שרעק
שמירה וועט אונז דער בורא געבן, אבער פארברעכן איז א חלק פון די בריאה
נאר ווען מיר וועלן די גאולה דערלעבן, און זיצן און לערנען אן קיין יגיעה
וועלן מיר די אלע פארברעכער מער נישט ברויכן, און עצות נישט דארפן זוכן
ווייל אונזער שפייז וועט קומען פון די הויכן, און אויף די ביימער וועט וואקסן קוכן

עס וועט זיין א וועלט אן קיין פארברעכער, און קיינעם וועט עס נישט טוהן לייד
כברכת ד’ א פוהלער בעכער, אלע געברויכן צו אלע ציי
ט

אני מאמין איך טוה גלויבן, און היינט פארשטיי איך שוין מער
אז אלעס אויף דער וועלט איז פון אויבן, אפילו מיר פארשטייען שווער
דער פארברעכער דער באנדיט, מיט די רויב אין זיין האנט
פעלט אויך אויס און איז גוט, ווייל דאס פארלאנגט א פאליציאנט
דער רויבער מיטן באטריגער, באשווינדלען א האלבע וועלט
מאכט אונז ארבייטן קלוגער, אים איבערצוקלוגן צאלט מען אונז געלט
מיר זענען מיט זיי טאקע פארנומען, אבער א מקור פרנסה איז עס
דערפאר זענען זיי געקומען, די וועלט האבן מוז עס.

מיר דארפן נאר בעטן און שרייען העכער, באשפער היט אונז פון די שלעכטע לייט
אבער די וועלט דארף האבן פארברעכער, מיר פארשטייען שוין דעם באדייט

דו טראסט מיך נישט?

א מין חוצפה פון א וואגאבונד! איך טרעף אים דאס ערשטע מאל, און איך באגריס אים ווי עס פאסט זיך, און שמועס מיט אים איבער אלס און אלעמען וואס מ’קען נאר שמועסן מיט א נייעם ידיד וועם מ’האט נאך קיינמאל נישט געקענט.

דער שמועס קוילערט זיך אריין אין מער אן ערנסטע פאזע, און מ’פאנגט אן צו רעדן געשעפטליך, (איך פאנג אן צו דערשפירן דעם אריגינעלן אורזאך פון דעם שמועס) און עס גליטשט זיך אריין אין געלט ענינים, און די גרויסע פראגע ווערט געפרעגט: זאג נאר! וואס וואלטסטו געזאגט אז איך לייג דיר פאר א עסק אין מיין ביזנעס ווי דו קענסט אינוועסטירן אפאר טולער און מאכן א פארמעגן?

איך ענטפער מיין נייעם ידיד: איך בין נישט זיכער, איך דארף זיך איבערקלערן!

און דא קומט דער ענטפער וואס נעמט מיך ארויס פון גלייכגעוויכט, נישט נאר היינט ביים שמועס נאר אלעמאל ווען איך הער עס. “וואס? דו טראסט מיך נישט?”

הער ידיד! דו וואונדערסט דיך עפעס אז איך טראסט דיך נישט? דו האסט א סיבה פארוואס איך דארף דיך יא טראסטן?

זאג נאר! איך ווייס נאך נישט צו דו ביזט הינקעדיג שטום אדער טויב, און איך דארף דיך שוין טראסטן?

איך ווייס נישט צו דו שטאמסט פון ישראלים לוויים כהנים, אדער אפשר גאר גרים, און איך דארף דיך טראסטן?

איך ווייס נישט צו דו שטאמסט פון מענטשן אדער מלאכים אדער גאר… און איך דארף דיך שוין טראסטן?

אפשר איז שוין צייט אז מיינע גוטע פריינט און די אלע וואס פרעגן דעם שאלה מיט זעלבסט ווירדע און פאראכט, איבערצוקלערן און פארשטיין, אז: “ניין!!! איך טראסט דיך נישט!!!” נאר ווען דו ערצייגסט אז דו ביזט עס ווערט.

עס וואונדערט מיך אלע מאל ווען איך רעד אפילו צו גוטע פריינט, און זיי פרעגן די פראגע ווי א דבר בפשוטו, ווי איינער זאל וועלן זאגן. “עס קען דאך גארנישט זיין אז דו טראסט מיך נישט”.

מער פון אלעם שלעפט מיך ארויס פון די כלים אריין אין א געמויזעכץ פון שוים, ווען דער וואס פרעגט עס איז מיר שולדיג געלט וואס האט נישט באצאלט, אדער האט מיך בא’עולה’ט מיט סיי וועלכע ענינים, און מיט די גרעסטע מאס פרעכהייט פרעגט ער:

דו טראסט מיך נישט???

און אין אונזער דיפלאמאטישן שקר וועלטל, הער איך מענטשן ענטפערן אויף דעם פארדרוסליכן פראגע:

“ניין! איך טראסט דיך! נאר איך דארף טראכטן! ווייל מיין באבע האט געהאט א שוועסטער אין אויסלאנד מיט א וועגעלע פול מיט פלוימען בלאבלאבלא.

איך פארשטיי אייך נישט! איר קענט אים נישט זאגן אין פנים אריין: איך וועל דיך טראסטן ווען דו וועסט ערצייגן דיין אז דו ביזט עס ווערד!!!

איך האב געטראכט א לשה”ר רח”ל.

לערנענדיג א שטיקל מוסר ספר איבער דעם הארבקייט פון “הרהורי עבירה” האב איך מיך פארגענומען זיך מודה ומתוודה צו זיין ברבים איבער א הרהור עבירה וואס כ’האב געהאט.
איך האב געטראכט א לשה”ר!!! יא איר הערט גוט! איך האב נישט געהאט קיין שום אונס דערביי, עס איז ניטאמאל געווען א שגגה. א פולקאמער מזיד. ומעשה שהי’ כך הי’.
איך האב א שכן וואס איז גאנץ א וואוילער איד, ער פירט זיך אויף כמעשה’דיג (מיין מלמד’ס לשון) און ער גריסט מיך יעדן טאג ווען ער טרעפט מיך. אבער א כעסן איז ער א שרעקליכער. ווען ער ווערט כעס’יג ווערט הומיד אויף די גאס ארום אים, אלעס טופעט, און דרייט זיך אין א נעפל. מ’קען זעהן אויף די ביימער אז שכיני היקר כעס’ט יעצט.
האט ער אבער א מעלה אויך אז ער פארציילט נישט פאר קיינעם אז ער איז אין כעס… ער איז א באהאלטענער כעסן! ער האלט עס פאר א סוד. טא וויאזוי ווער איך געוואויר? איך האב מיר מיינע סימנים! ווען איך שפאציר אין זיין געגנווארט און ער גריסט מיך “גוט מארגן” שנעל! און דרייט דעם קאפ ווייטער און לויפט, ווייס איך אז עס ברענט. אדער ווען ער גיט א שריי “וואס איז נייעס?” און לויפט ווייטער מיך צו לאזן וויסן אז ער איז נישט אינטערסירט צו הערן קיין תירוץ, ווייס איך אז ס’טויג נישט די מצב.
איין טאג האב איך באשלאסן אז איך וועל אים אנלערנען ביי די זייטן! ער דרייט זיך ארום און כעס’ט אויף די וועלט אזוי בשתיקה, און איך קען גארנישט צוריקטוהן? וועל איך אים אויך אריינרוקן איינס באהאלטענערהייט. און דאן איז ווען איך האב אויף אים געטראכט א פעטן לשה”ר אנע דעם וואס ער ווייסט וואס דאס איז…
וואס די לשה”ר איז וויל איך נישט זאגן, ווייל איך גיי נישט אזוי ווייט, איך האב אפגעשטעלט זיך ביים טראכטן. און אויף וועם עס איז וויל איך אויך נישט זאגן. אבער איין זאך קענט איר זיכער זיין! ס’איז א פעסטע מעשה’לע.
אזוי טראכטנדיג מיין לשה”ר’לע און זיך אזוי שפילענדיג מיט די געדאנקען אהין און צוריק, באפעסטיגענדיג מיין מעשה, און ברענגענדיג ראיות ברורות אז ס’איז אמת, חלום איך ווי איינער פרעגט מיך אפ און איך פארענטפער, און איך געווין די דעבאטע. און פלוצלינג הער איך: זאלצי! האסט געהערט וואס גייט פאר? וואס שלאפסטו?
וואס גייט פאר? פרעג איך מיין חבר יענקל’ען וועלכער וועקט מיך אויף אינמיטן מיין לשה”ר מחשבות.
ס’הייסט וואס? חיים דער גרויסער עושר האט פושט רגל געווען, ס’צרות אויף ארם נהריים
אויף ארם נהריים?
ניין איך זאג אויף יעדן ביז ארם נהריים
אלנספאלס וואס איז די מעשה? ווער איך שוין נייגעריג….
דערציילט ער אזוי: חיים דער גרויסער אינוועסטאר האט לעצטנס איינגעשטעקט אסאך געלט אין א דעוועלאפמענט אין פענסילוועניע, און ווי איך הער זאגן ליגט ביינעם אסאך געלט פון פרעמדע אויך וועלכע האבן געוואלט כאפן א מציאה. און מה עשה הקב”ה דער געשעפט איז געגאנגען קאפוט, און אסאך אידן זענען געבליבן בעירום ובחוסר רח”ל.
אוי וויי נעבעך, א אומגליק! אזא וואוילער איד דער חיים, וואס קען מען טון נעבעך? די וועלט איז א שרעקליכע וועלט, מי יעני ומי יעשר… זייער ווייטאגליך… פון וואו האסטו אלע דעטאלן פרעג איך פון יענקל’ן.
ער בייגט זיך צו מיט א ערנסטע מינע אויפן פנים, און שושקעט מיר אריין: “אליינס געהערט פון חיים’ן”
דו? פון חיים? וואס האסטו מיט אים? כ’האב נישט געוואוסט אז איך בין דעם עושר’ס חבר’ס חבר!
ניין ער האט עס געזאגט פאר א צווייטן נאר גענוג הויך אז איך זאל אויך קענען הערן. וואס בין איך שולדיג? פארענטפערט זיך יענקל, האט ער געזאלט רעדן שטילער…
ער האט אויך געזאגט וויאזוי עס איז געשען? אדער ווי דער טעות זיינער איז נעבעך געווען?
ניין! ער האט נישט גערעדט קיין דעטאלן.
ער האט דערציילט פאר יענעם איבער די אנדערע אידן וואס האבן דאס געלט ביי אים און צו עס איז דא ערגעץ ערבים וואס וועלן אים העלפן אין דעם פלאנטער?
ניין! ער האט נאר גערעדט איבער זיין אייגן פעקל נעבעך.
פשיהאא! און פאר וועם האט ער געשפירט וויכטיג זיך אויסצוגיסן דאס הארץ? נעבעך מ’קען אראפגיין פון זינען צו דארפן הערן פון חיים’ן אזוינע ווערטער. עס טוט דאך אזוי וויי…
ער האט עס אויסגעגאסן ביים שמש’ס טישל (זיין הארץ! מיט זיין קאווע!) ווען דער שמש האט אים געבעטן צו באצאלן געוויסע נדרים ונדבות.
ממש אזוי? גראד ארויסגעגעבן אלע אינפארמאציע אזוי שנעל?
ניין, דו קענסט דען נישט חיים’ן מ’קען פון אים קיין גראד ווארט נישט הערן ער איז גאר שטיל און איינגעשלאסן. ער האט נאר מרמז געווען.
און דער שמש האט פארשטאנען?
יא! און ער האט אים געפרעגט ווען ער קלערט ס’וועט בעסער ווערן?
און וואס האט חיים געענטפערט.
כ’ווייס נישט! איך בין אנטלאפן! כ’האב נישט געוואלט ער זאל מיינען (וויסן) אז איך הער מיך אינטער א פריוואטע שמועס.
וואס האסטו יא געהערט?
סתם! כ’האב געהערט דער שמש פרעגט אים עפעס איבער עולה זיין מפטיר, און ער ענטפערט: דו ווייסט דאך אז איך האב יעצט שווערע צייטן…
ביזט זיכער ער האט נישט געזאגט “יארצייטן”?
קען אויך זיין! אבער פון זיין פנים האט אויסגעזעהן ווי ער מיינט צו זאגן שווערע צייטן.
הייסט עס אז דו האסט געטראכט אז ס’קען אפשר זיין אז ער איז באנקראט!
ס’האט אזוי אויסגעזעהן זייער קלאר! איך קען די זאכן! איך ווייס ווען א מענטש איז אויף צרות!
און וואס האסטו געטראכט אז מיט חיים’ן קומט פאר? אויב דו קענסט די זאכן.
כ’האב געטראכט אז ער איז זיכער באנקראט…

הייסט עס אז דו האסט היינט אויך געטראכט א לשה”ר???
דאס הייסט עבירה גוררת עבירה.

הרני כפרת מחשבו!!!

האסט א טעלעפאן פאר א מינוט?

איך האב דאס יעדן צווייטן טאג ווי עס וואלט געווען א אפגעשמועסטע זאך פון פאראויס, עס שארט זיך צי צו מיר א בחור’ל אדער א משולח אדער סתם א טעלעפאנלאזער און פרעגט: האסט א טעלעפאן פאר א מינוט? (אסאך מאל מער בדרך כבוד: איר האט א טעלעפאן א מינוט?)

איך ווער שרעקליך בייז. וואס מיינט איר וואס? אז איך האב א טעלעפאן פארוואס זאל איך עס האבן נאר פאר א מינוט? וואספארא פלען וועלכע קאמפעני טיילט טעלעפאן’ס פאר א מינוט?

און אפילו אויב שוין יא אזוי, איז עס דעמאלס א סעודה שאינה מספקת לבעלה! דו האלטס אז איך דארף דיר געבן דעם טעלעפאן פאר די איינע מינוט וואס איך האב עס? איז עס דען נישט א בחינה פון חייך קודמין???

ווען איך האב מיינע טענות אראפגעשטעלט פאר איינעם וואס האט מיר געזונגען דעם פזמון. האט ער מיר מסביר געווען אז ער מיינט צו פרעגן צו איך קען אים בארגן דעם טעלעפאן פאר א מינוט.

איך שטיי פארטומלט צומישט! איך שטעל צוזאם די ווערטער:

דו האסט – איך האב?

העט ווען נישט גלייכער געווען מר. טעלעפאנלאזער ווען איר פרעגט ווען אזוי:

זאלצי! איך האב א טעלעפאן פאר א מינוט?

איך האלט!

איינע פון די אינטערסאנטסטע עפיזאדן ביי אונז אין מקוה איז אלס ביים דרום מזרחית ווינקל ווי אלע לעלו’ס און פיקסערמען’ס קומען זיך צוזאם פאר זייער וויקלי קאנפרענץ און לאזן הערן זייער אפיניאן בדברים העומדים על הפרק.

יעדער האלט דארט עפעס און איך האלט מיך ביי די זייטן.

זאגט יענקל אראפרייסנדיג דעם בלויען געוואנט פון אויבערשטן טייל גוף מיט א קנייטש אויפן שטערן: איך האלט… אז אבאמא’ס פלאן איז צו …

ענטפערט משה’לע (קוים איז ער ארויס פארוויינט פון אונטער די חופה) אז בוש האט געהאט בעסערע סטראטעגיע אין דעם ענין.

און חיימ’ל טענה’ט אז די טעקסט קאוד איז די פראבלעם צו די עקאנאמיע! האלט ער! (אליינס געהערט פון ראש לימבאו)

יאסי א אינגערמאן א בר הכי וועלכער מישט זיך קיינמאל נישט אין פאליטיק, זאגט קלאר אז ער מישט זיך נישט, אבער ער האלט אז… און ער איז מוסר מודעה אז צו אים קען מען נישט האבן קיין טענות, ווייל ער טענה’ט שוין לאנג אז …

געוויינליך ווען עס קומט צו אזוינע טיעפע שמועסן, שטיי איך ווייט, הלמאי איך בין דאך נישט קיין הארווערד גראדואירער נו וואס ווייס איך? אבער דאס מאל איז אנדערש געווען ווייל איך האב געהערט איינעם פון די חכמי הדור רעדן איבער א נושא וואס איז נוגע פאר מיר, בין איך צוגעטרעטן נענטער, כ’האב ארויסגעכאפט מיין נאטיץ ביכל און געפירקלט…

זאגט ער אזוי; רוב מענטשן האלטן אז … און איך האלט אז … און ער דרייט זיך ארום צו מיר און זעהט אז איך שטיי דארט, פרעגט ער מיך: און וואס האלטסטו?

אה איך?! בין איך אביסל פאררויטלט ווייל איך האב מיך נישט געראכטן אריינצורעדן, אבער אז מ’פרעגט פאסט צו ענטפערן:

איך האלט א האנטוך מיט א קעמל!!! וואס האלטסטו?

בטבע א גוטער

וואס בין איך שולדיג? אזוי באשאפן געווארן ברוב רחמיו וחסדיו. א גוטסקייט! דאס הערצעלע לאט מיר נישט קיין שלעכטס טאן! איך שפיר פאר יענעם אזויווי פאר מיר אליינס. פארשטייט זיך עס איז דא אמאל ווען יענער שפירט פאר (פון) מיר אויך!

אויסער וואס איך האב א טבע נאר צו זאגן דעם אמת! איך ווייסנישט פארוואס אזא מין אינטערסאנטע נאטור! נאר דעם אמת! פארטראג נישט שקר!

אה! פאר איך פארגעס! יענעם’ס א חפץ ביי מיר חזיר טרייף! איך וועל ענדערש נישט האבן אין מויל ווי איידער יענעם’ס א זאך אפילו נאר א ספק! נעע איך רעד נישט פון פראסט גניבה איך רעד אפילו ספק ספיקא.

שמועסט אזוי מיין חבר בנימין מיט זיין קאזן און ער הערט זיך צי צו זיינע מעלות נשגבות.

אבער! פרובירט בנימין איבערצונעמען דאס ווארט… דארפסט פארשטיין אז….

איין מינוט! זאגט גדלי’ (זיין קאזן) נאך איין זאך! איך בין א מורא’דיגער מסודר’דיגער מענטש. …..

בנימין פרובירט נאכאמאל אריינצוהאקן אבער נישט מיט ערפאלג. גדלי’ וויל ער זאל וויסן זיינע מעלות… ביז… גדלי’ איז רואיג ער האט געקאווערט זיינע בעיסעס. און איך זעה ווי בנימין אטעמט אפ טיעף מיינענדיג ער איז פערטיג.

זאגט גדלי’ די ווילסט אודאי אויך הערן מיינע חסרונות? בנימין באמת וויל זיך זעהן אין א ליידיגן זאל (מוז נישט זיין קיין זאל. די עיקר איז אן גדלי’ ביי די זייט) אבער אז ער זאגט חסרונות נאך די אלע מעלות מוז עס זיין אינטערסאנט. נו! לאמיר הערן?

איז גדלי’ ממשיך ברוב ענוותנותו ופשטותו: איך האב א מורא’דיגע חסרון!

אה וואס? פריידט זיך שוין בנימין, פאר עפעס אמת.

איך בין א שוואכער כאראקטער! איז גדלי’ ממשיך. איך ווער צושאסן ווען פאר א איד גייט שלעכט ממש איך קען נישט פארנעמען! איך ווייס נישט צו דאס קומט פון מיין טאטןס זייט אדער מאמעס. ניין גראדע איז דאס מיין הערצעלע איך האב אזא שוואכקייט צו א צווייטן איד.

בנימין אטעמט שווער… זאג מיר! דו האסט דאך געוואלט זאגן חסרונות! ניין?

אזוינע שמועסן האלט איך מיט און ווען דער נער וואלט געווען א פרעמדער פון מדבר סאהארא וואלט איך אזוינס געלאכט אז איך וואלט געדארפט דינגען א פול טיים דענטיסט…

רבותי! וועם פאפט איר? (איך רעד צו מיר אליינס! אזויווי מיין מגיד שיעור פלעג טוהן וד”ל) אפשר ווייזט איר מיר אן איין חסרון וואס איר האט וואס וואלט געווען א חסרון אפילו איר זעהט עס ביי א צווייטן.

יא! די היינטיגע גאוה איז א סאפיסטיקירטער, אז דער בעל גאוה אליינס מיינט אמת’דיג אז ער איז אן עניו!

לאמיר זיך קוקן אין שפיגל און באמערקן דעם ריכטיגן מקום להתגדר! דעם ריכטיגן שפלות אויף וואס מיר דארפן ארבעטן און זיך נישט פארדרייען דעם אייגענעם קאפ.

אה נישט מיך האב איך געמיינט! איך מיין דיך! ווייל איך האב דאך נאר חסרונות\מעלות.