אין די גרויסע שטאט וויליאמסבורג וואוינט א איד א באקאנטער עסקן ר’ חיים (נעמען זענען פיקטיוו), ער גיבט זיך אוועק פאר אידן און ער העלפט זיי מיט ראט און טאט.

איינע פון די זאכן מיט וואס דער איד צייכנט זיך אויס, איז אז ער העלפט אידן וואס זענען פארוויקלט אין אן אומארגעניזירטען פינאנציעלן לעבנס שטייגער, זיי צו שטעלן גראד, און אנווייזן וויאזוי די ביכער דארפן געמאכט און געהאלטן ווערן. ער ווייזט זיי אן אז די חובות וואס זיי האבן, איז גראדע נישט פון דעם פאקט אז זיי פארמאגן נישט דאס געלט, נאר מער אלס א פארנאכלעסיגקייט אין האלטן סדר.

ויהי היום, דער טעלעפאן קלינגט, און ווי זיין שטייגער הייבט ר’ חיים אויף דעם טעלעפאן און באט אן זיין הילף צום אנדערן זייט פון טרייבל, נאך פאר ער הערט אפילו וואס דער יעניגער וויל, ווייל ר’ חיים איז געוואוינט אז מ’קלאפט אויף זיין טיר פאר הילף.

אויפן אנדערן זייט הערט מען דעם צובראכענעם שטימע פון ר’ שמעי’ א סופר סת”ם וועלכער האט זיך פארפלאנטערט אין גאר גרויסע חובות, און קען נישט ארויס קריכן. די קליינע אייננאמע פון די סופרות ביזנעס, קלעקט נישט פאר זיין גרויסע פאמיליע, און אז ער האט נאך געברויכט אויסגעבן עקסטערע אויסגאבן פון סיי וועלכן פארנעם, ברענגט דאס די גאנצע פינאנציעלע מעמד המשפחה צו א שטילשטאנד.

ר’ שמעי’ רעדט זיך אויס דאס הארצן פאר ר’ חיים’ן און איז אים מסביר זיין שפל המצב אין גשמיות, ער בעט אים ער זאל אים העלפן אנקומען צו די ריכטיגע אדרעסן, און שאפן עפעס א הלואה אדער אפילו א נדבה’לע וואס זאל העלפן האלטן די משפחה אויף עטוואס עהרנפולע שטאנד.

ר’ חיים ווי זיין שטייגער לאזט אים וויסן אז ער קען שוין אריבער קומען צו אים אין ביורא, און ער וועט צוזאמען מיט אים מטכס עצה זיין כדת מה לעשות, וויאזוי צו העלפן אים ברענגען אביסל ברויט אויפן טיש. אבער, פאר ער לייגט אראפ דעם טעלעפאן, זאגט אים ר’ חיים: ווען דו קומסט אריבער, ברענג מיט א ליסטע פון דיינע בעלי חובות, א ליסטע פון גוטע פריינט, און דיין באנק ביכל.

דיינע בעלי חובות וואלט איך געוואלט רעדן און זעהן וועם מ’קען בעטן נאכצולאזן אדער ווארטן אביסל לענגער. פון דיינע גוטע פריינט וויל איך זעהן ווער עס קען העלפן אינעם מצב, און דיין באנק ביכל וויל איך זעהן צו מ’קען עפעס אין ארדענונג ברענגען און ארויסדרוקן געלט וואס ווערט פארוואסערט צוליב דעם שווערן מצב אין שטוב.

ר’ שמעי’ מיט א קול פון וואונדער פרעגט איבער: מיין וואס ביכל? פון וועלכן ביכל רעדט איר?

ר’ חיים: אייער באנק ביכל, דארט וואו איר האלט חשבונות אויף די געלטער, וואס קומען און גייען, דארט וואו די רעקארדירטס יעדן טשעקל וואס קומט אדער גייט ארויס פון אקאונט.

ר’ שמעי’: טשעקס? קומען? גייען? ר’ חיים איר מוזט אביסל קלארער מאכן וואס איר רעדט. איך האב א באנק ביכל? איך האב א טשעק? געלט נעכטיגט דען ביי מיר אמאל?

*****

ר’ חיים מיט ר’ שמעי’ זיצן ביים טיש, פוהל מיט דאקומענטן, שטרות, און ביללס, ליסטעס פון חברים, און ידידים, ליסטע פון בעלי חובות, און מיט פארקנייטשטע שטערן’ס נישטערט מען צווישן די נעמען מ’זוכט א שטיקל ליכטיגקייט אין דעם שטאקיגן פינסטער.

ר’ חיים איז פארמאטערט פון די ארבייט אבער העלפן א איד איז אים וויכטיגער פון אלעמען. ווען פלוצלינג גיבט ער א גראד אויס דעם שטערן און דערמאנט זיך פון זיינס א נאנטען ידיד וועלכער קען ווען ארויסהעלפן אין דעם פלאנטער. ר’ חיים הייבט אויף א טעלעפאן און ביז אפאר מינוט, האט מען א הבטחה פון דעם ידיד פאר א סכום הגון צו העלפן די משפחה שטעלן אויף די פוס.

די שמחה איז אין אלע ספערן, נישט אומזיסט זאגן די חכמים יגעתי מצאתי תאמין, עס איז דאך א מציאות, ווער האט געחלומ’ט אז פון די אלע שווערע און דערמאטערנדע ארבייט וועט ארויסקומען די ישועה פון א גאר אנדערן ריכטונג. אבער אז די ישועה איז דא, דארף מען דאך נישט מער, נאר בעטן דעם אויבערשטן אויף ווייטער. און ר’ שמעי’ הייבט זיך אויף פיל מיט דאנק ווערטער פאר ר’ חיים, און שטעלט אן זיינע פוס ריכטנדיג צום טיהר, גרייט צו לאזן ר’ חיים’ן ווייטער טוהן זיינע געשעפטן, ער וויל אים נישט אויפהאלטן אפילו איין מינוט אויך נישט.

ווארט א מינוט! הערט ער ר’ חיים’ס שטימע
הער דיך צו שמעי’, איך וועל דיר טאקע ברענגען דעם גרויסן נתינה פון דעם חשוב’ן נדבן, אבער איך וויל אז דו זאלסט האבן א באנק ביכל.

ר’ שמעי’ דאנקבאר פאר ר’ חיים’ן פאר זיין טייערע צייט, און שטארק נויטיגע הילף, שטעלט אן זיינע צוויי אויגן פארוואונדערט. ר’ חיים טייערע, צו וואס? דאס געלט איז דאך צו באצאלן חובות, און צו פרובירן אנהייבן אויף ניי, וואס וועט מיר א באנק ביכל העלפן?

זאגט אים ר’ חיים אזוי:

ר’ שמעי’ טייערער, איך וויל דו זאלסט אינעם באנק ביכל אריינשרייבן אלע דיינע חובות, און אלע דיינע הוצאות והכנסות, מיר גייען דא ארבעטן אז דו זאלסט באקומען געלט, און אין די זעלבע צייט וויאזוי פטור צו ווערן פון די חובות, און אויב וועלן די אלע אינפארמאציע נישט ווערן אפגעשריבן און געהעריג מסודר, וועלן מיר סיי נישט וויסן וואו מ’האלט קיינמאל, און ווי אויך נישט וויסן ווען דער פראבלעם ווערט גרעסער אדער קלענער. כדי צו קענען געהעריג בעארבעטן דעם פראבלעם מוזן מיר כסדר קענען מעסטן די וואסערן און זעהן וואו מ’האלט.

***

מיר האלטן יעצט אין די טעג וואס ווערן פאררופן ראשון לחשבון עוונות, עס זענען הייליגע טעג, מ’האלט נאכן תשובה טוהן אויף די פארגאנגענע יאר, און מיט פוהלע האפענונג אז דער קומענדיגער יאר וועט זיין הייליג און טייער, און מ’וועט זיך קענען מתגבר זיין אויף די געפערליכע נסיונות פונעם דור.

עס פרעגן אלע די באקאנטע קשי’ פארוואס מ’זאגט והוא רחום יום כיפור גלייך נאך נעילה, מ’האט דאך נאך קיין צייט נישט געהאט צו זינדיגן.

ווי אויך איז אסאך שוין ארום גערעדט געווארן איבער דעם ענין פון ראשון לחשבון עוונות, וואספארא מין חשבון איז דאס? איז דאס די שמחה פון די טעג? אז מ’פאנגט אן ח”ו זינדיגן נאכאמאל?

מיינע טייערע פריינט, מיר זיצן אלע אין דעם זעלבן גרויסן רוישיגן ים, און מיר געפינען זיך אין א געלעכערט שיפל, מיר זענען צומאל שטערקער און צומאל ליידער שוואכער, פון די רוישיגע וואלן, און ליידער איז אזוי יאר איין יאר אויס, אז אנהייב יאר ווען עס איז א נייר חדש, גייען מיר צו מיט שמחה צום יאר און מיר רופן עס תחל שנה וברכותי’ און ווען עס קומט דער סוף יאר ווייסן מיר נישט וואו מיר האלטן אויף דער וועלט, עס איז נישטא קיין שום חשבון, און דער פעקל איז גדול מנשוא.

באמת לאמיתו ווען מיר וואלטן געטוהן וואס די הייליגע צדיקים פון די פריערדיגע דורות האבן געטוהן, זיך געהאלטן א חשבון אויף די עבירות (וואס זיי האבן פאררופן עבירות) און דערויף געהאלטן א פונקטליכן אפגעשריבענעם באריכט, וואלטן מיר דאך אסאך מער אויפגעטוהן, און אסאך ווייניגער פארפלאנטערט געווארן, מיר וואלטן געזעהן דעם פראבלעם און זיך נישט געקענט באהאלטן דערפון.

איז אבער דא צוויי גרויסע פראבלעמען פארוואס מיר זענען זיך מונע צו מאכן דעם ריכטיגן חשבון.

דער ערשטער פראבלעם איז, ווער וויל דען אנהייבן ציילן? איז דען נישט א חוצפה צו זאגן אז איך פאנג אן צו ציילן עבירות? גיבט דאס דען נישט קיין משמעות אז דאס איז נאר די ערשטע פון פיהלע ח”ו?

דער צווייטער פראבלעם איז נעבעך אז חשבון קען מען נאר פירן ווען דער שטראם איז נישט אזוי גרויס, אבער ליידער ווען די שטראם פון די כוואליעס ווערן איבערוויגנד, פארלירט מען קאנטראל און מ’רעזיגנירט ליידער.

אבער אויב ווען דער יאר איז גאנץ אנפאנג און מ’האלט א חשבון, און מ’לעבט מיט התבוננות, קען דאס אפהאלטן דעם מענטש פון זינקען טיעפער, און אים געבן א קלארן בילד אויף וואס ער ברויך ארבייטן צו פאררעכטן.

עס איז פארט שווער פאר א איד זיך אראפצוזעצן און אנהייבן א חשבון אויף עוונות! דערפאר דערמאנט מען אונז גלייך נאך יום הקדוש, אז אין אדם צדיק בארץ און א ביכל דארף מען האלטן כדי זיך צו קענען מתבונן זיין אין דעם רוחניות’דיגן מצב.

***

לאמיר האלטן א באנקביכל, און ארבעטן שווער נישט אריינצוגיין אין קיין מיינוס! און ווען ח”ו מיר זענען יא דערין, לאמיר שנעל ארויסקריכן! מיר האבן א טאטן ער האט אונז געגעבן א שנעלע און קלארע וועג ארויס, מיט די אופני התשובה.

זאלט איר אלע האבן א זיס לעכטיג יאר, ברוחניות ובגשמיות, בכלליות ובפרטיות, מיט א פריילאכן יו”ט

Advertisements

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s