דער ריזיגער טויער

געשריבן פארן גליונות לש”ק פ’ שופטים

ביים טויער פון די מיליטערישע קאזארמע זיצט אן אלטער אויסגעדינטער סאלדאט, ער איז באציהרט מיט מעדאלן פון זיינע אמאליגע עררייכונגען, אבער היינט איז ער שוין אלט און שוואך, פאר אים איז געבליבן דער מינדערוויכטיגער ארבייט פון עפענען און שפארן דעם ריזיגן טויער וואס פירט אריין אין די וועלט פון מיליטער.

אט דער טויער איז געבויט פון שטאהל און פון שווערע אייזן באלקאנעס, וועלכע זענען כמעט אוממעגליך איבערצוברעכן אפי’ מיט גאר שטארקע כלי זיין, עס ברויך א ספעציעלן שומר וועלכער גיבט זיך אפ מיט די טיהרן, צו מאכן זיכער אז זיי זענען אין טאקט, און פאררעכטן ווען מ’ברויך.

עס שטייט דארט א קליינטשיק אינגעלע וועלכער קען זיך נישט גענוג אפוואונדערן פון די גבורות פון דעם אלטן סאלדאט, ער פרעגט אים וויאזוי קען אזא אלטער איינגעבויגענער סאלדאט טראגן אזא טיהר וואס איז שווער ווי אפאר טאן וואג. עס איז דאך נישט משיג צו זיין.

דער סאלדאט מיט א שמייכל איז מסביר פארן קינד: קינד מיינס קוק וועסטו זעהן די אנגלען ביי די טיהר, זיי האלטן עס אן מיט שטארקייט, און אזוי דארף איך נאר מאנעווירן וועלכע זייט איך וויל דאס טיהר זאל זיך דרייען. איך וואלט דעם טיהר פון פלאץ נישט געקענט רירן אויב וואלט עס נישט אויף די אנגלען געווען.

***

שופטים ושוטרים תתן לך בכל שעריך, הקב”ה הייסט אונז לייגן שופטים ושוטרים ביי די שערים, עס ווערט אזוי גערופן ווי די שערים אויף וועלכן עס זענען דא די אנגלען וועלכע האלטן די שווערע טיהרן.

דער הייליגער אוהחה”ק זאגט אויפן פסוק, כי תצא למלחמה על איבך וראית סוס ורכב עם רב ממך לא תירא מהם כי ד’ אלקיך עמך המעלך מארץ מצרים.

אז דאס גייט ארויף אויף די מלחמת היצר וואס טרעפט דעם מענטש ווען ער זעהט זיך ארום אז דער יצה”ר איז לוחם ווי א געלערנטער גענעראל, ער קומט מיט סוס ורכב, און דא שטייט דער פשוט’ער בשר ודם דערשראקן וויאזוי איבערצוקומען דעם גרויסן פייער פונעם שטן.

ווידעראום טרעפט ער זיך קעגן דעם נסיון פון “ורכב” וואס דאס ווייזט אז די מלחמה איז א שטענדיגע עס איז מיט די טבעיות וואס זענען מורכב אין דעם מענטש אליינס, אלזא די מלחמה זעהט אויס ווי א פארלוירענער ח”ו.

דאן זאגט אונז דער פסוק אז געדענקען דארפן מיר אז הקב”ה האט אונז ארויסגעצויגן פון מצרים פון די טומאה וזוהמ’ וואס האט אויך אויסגעזעהן בלתי סוף, און פון דארט האט ער אונז געפירט. גראד אונטער די חופה מיט די הייליגע תורה, צום הייליגסטן מאמענט אויף דער וועלט און אלע וועלטן, ווען כלל ישראל האט מקבל געווען די הייליגע תורה.

און דאס דארף דינען פאר אונז פאר א חיזוק צו געדענקען אז מיר זענען קיינמאל נישט פארפאלן, נישט קיין חילוק. ווי שטארק דער שטן איז! ווייל עס איז דער זעלבער באשעפער וואס גיבט אונז דעם נסיון להטיב עם בריותיו, עס איז דער זעלבער באשעפער וואס וועט אונז אויסלייזן פונעם נסיון.

עס איז טאקע א שווערער טיהר וואס ווארפט א שרעק און א אימה, אבער לאמיר נישט פארגעסן אז די אנגלען וועלכע מאכן אויף די טיהר, זענען די זעלבע וואס שפארן עס אויך, מיר דארפן נאר דירעקטירן אונזערע קליינע כוחות אז דער טיהר זאל זיך דרייען צום פונקט וואו עס באלאנגט.

זאל דער אייבערשטער טאקע העלפן אז מיר זאלן מיט דאס ביסעלע כח קענען אנקומען צו שטייגן מעלות גבוהות ורמות בדרכי התורה והיראה.

א גוט שבת.

Advertisements

האב מורא אליינס

(פארן גליונות לש”ק פ’ ראה)

עס איז דער ערשטער טאג אין חדר, די קינדערלעך פרייליך צום שטייגן צו די העכערע כיתה, און מיט א קיצל פון מורא פון דעם נייעם מלמד, זיי ווייסן נאכנישט וואס צו ערווארטן אין די נייע כיתה, וואספארא מלמד זיי האבן געקריגן, איז ער שטרענג? איז ער נאכגיביג? אויף וואס איז ער מקפיד? זיי ווארטן מיט אנגסט, און הערן זיך צו וואס דער רבי באפעלט אינעם פתיחת הזמן.

דער מלמד מיט א שטילע און ערנסטע שטימע צעלייגט דעם סדר היום פאר די נייע העכערע כיתה מיט גרויס ערנסטקייט, און שטעלט אראפ זיין פרינציפליכע שטרענג האלטן די זמנים, לכל דבר ועת לכל זמן, פרישטאג איז פונקטליך ניין אזייגער, מיטאג פונקטליך איינס און אזוי ווייטער. און דא פלוצים ווערן די קינדער שאקירט פון א פרישע אומפארשטענדליכע זמן וואס דער מלמד שטעלט אוועק, די קינדער פארשטייען נישט וואס דאס מיינט.

דער מלמד זאגט מיט אן ערנסטע מינע, פון דריי ביז פיר אזייגער יעדן איינציגן טאג דארף יעדער תלמיד מורא האבן פון מיר! אבער מיט א אמת’ע פחד! נישט אויפהערן צו פארכטן פאר א פולע שעה.

די קינדער קוקן זיך איבער צווישן זיך מיט קענטיגע וואונדער, וואס מיינט דאס? וויאזוי באשטעלט מען א זייגער פאר פחד? צו וועט אונז דער מלמד איבערשרעקן יעדן טאג? וויאזוי האט מען מורא צו א זייגער יעדן טאג?

דער מלמד לאזט נישט ווארטן לאנג און איז מסביר:

טייערע תלמידים, מורא האבן איז פון די איינציגע זאכן וואס באמת ליגט נישט אין די הענט פונעם מענטש, עס קומט געוויינליך פלוצלינג אדער פון גאר שטארקע אומגעוויינליכע דרוק אויפן מענטש, עס איז פון די סארט וואס א ליבליכער טאטע וויל פאר זיין קינד נישט שאפן, און קען נישט ווערן באפוילן צו טוהן נאר ווערט פון זיך אליינס געשאפן צוליב עפעס וואס ווארפט דעם פחד אויפן מענטש.

און אט פון אלע מצוות וואס הקב”ה האט אונז געגעבן און באפוילן איז דוקא יראה די איינע מצוה וואס ער האט אונז געבעטן מיטן לשון פון מה ד’ שואל ממך כי אם ליראה! אט די אאיינע זאך וואס ביי אונז זעהט אויס אינגאנצן נישט אין אונזערע הענט, האט אונזער גרויסער טאטע ברוב רחמיו וחסדיו אונז געשריבן אין זיין הייליגע תורה אש שחורה על אש לבנה: קינדערלעך איך וויל אייך נישט אפשרעקן! איך האב געזאגט פאר די וועלט זי זאל שטיין, און ווען איך האב געזאגט פאר שמים וארץ “די – גענוג” האבן זיי פאר פחד עולם זיך געשטעלט און געבליבן אזוי ווי איר זעהט זיי היינט שוין טויזנטער יאר.  

צו אייך מיינע ליבע קינדער האב איך גערעדט ביים בארג סיני, און גאנצע עשרת הדברות האט איר געהערט פון מיר מיט מיין נביא אמת משה רבינו, ואתם הדביקים חיים כלכם היום, איר קענט אנגיין מיטן טאג טעגליכן עבודת ד’.

דערפאר איז דאס די איינע ציוו וואס איך בעט פון אייך “טוהט דאס אליינס” האט מורא פון גוטן ווילן! איר זענט מיינע קינדער, און איך וויל מיט חסד אייך מזכה זיין מיט אט די הויכע מדריגה, איר זאלט מיט דעם מענטשליכן קערפער צעביסלעך דערגרייכן צו יראת התרוממות, און נישט ח”ו מיט קיין פלוצימדיגע שרעק וועלכע קען פארלאזירן שמים וארץ אוואו איר זעהט עס.

יא, קינדערלעך טייערע, אלס מלמד קען איך ווארפן א פחד מיטן קאנטשיק און אלע אנדערע קנסות, אבער איך וויל איר זאלט לערנען פלייסיג מיט רואיגקייט, דערפאר בעט איך אייך “האטס מורא אליינס”. לאזט מיך נישט נוצן די מעטאדן אייך אפצושרעקן, וועלכע שוואכן אפ דאס שיינקיייט פון אלע אנדערע לימודים אין חדר.

מיר אידן טוען מצות חוקים ומשפטים אלס וואס דער אויבערשטער באפעלט, און אט די איינע גרויסע מדריגה גיבט אונז אונזער טאטע כרחם אב על בנים מיט אומגעהויערע רחמנות בעט ער אונז כי אם ליראה! טוט דאס אליינס! איך וויל אייך נישט דארפן אפשרעקן.

הכל בידי שמים, חוץ מיראת שמים! ווייסט איר פארוואס? מרוב רחמיו וחסדיו וויל ער אונז זאלן דאס אליינס נעמען!

זאלן מיר טאקע זוכה זיין צום ריכטיגן יראת שמים ואהבת ד’ בכל לבב תמיד.  

האט א לעכטיגן שבת.

ווארט איר טאקע?

(געשריבן פארן גליונות לש”ק פ’ עקב)

אן אינטערסאנטער אנעקדאט וועלכעס שפילט זיך כסדר אפ פאר אונזערע אויגן, קען אונז פירן צו פארשטיין א גאר טיעפן דערהער אין לעבן.

פארנדיג פון איין סטאנציע צום צווייטן מיטן באן, קומט אמאל אויס צו דארפן אפשטייגן און ווארטן אויפן קומענדיגן באן אדער גאר עטליכע באנען שפעטער, און פון דארט פארן צום דעסטינאציע וואו מ’וויל דערגרייכן.

זיצנדיג אויפן באנק און ווארטנדיג פארן קומענדיגן ספעציפישן באן, מערק איך פון מיינע צוויי זייטן זיצן מענטשן און זיי ווארטן אויך אויפן באן, אפשר ווארטן זיי אויפן זעלבן וואס איך, אדער גאר אויף א צווייטן באן. איך באמערק אבער א מאן וועלכער זיצט אויפן עק פון באנק קעגן איבער, און איז אויסגעשפרייט מיט זיינע חפיצים, און זינגט זיך אונטער אוואו די וועלט איז זיינס, מיט זיין עסן און טרינקען אויסגעשפרייט ווי ער זיצט אין זיין דירה דא. איך ווייס זייער קלאר, דער ווארט נישט אויף קיין באן, ער זיצט דא ווייל ער האט נישט וואו צו זיין, דער איז אודאי א היימלאזער מאן.

עס כאפט מיך א מחשבה’לע, וואס טוט זיך דא? מיר זיצן אלע אויפן באנק, מיר זיצן אלע אויפן זעלבן ארט, און קוק ווי גרינג ס’איז מיר צו באמערקן ווער עס ווארט, אדער ווער עס ווארט נישט.

– – –

ביים דאקטארס אפיס יעדער זיצט און ווארט, דא און דארט דערקענט זיך אן אומגעדולדיגער וועלכער פרעגט זיך נאך כסדר וויפיל דארפן נאך אריינגיין פאר אים, און אנדערע וועלכע ווארפן בליקן צום וואנט זייגער, האנט זייגער, אדער טאשן זייגער. יעדער וויל זיך זעהן אינדרויסן.

ביים ווינקל זיצט א אידל אקוועם מיט א טעלעפאן איינגעשטעקט אין וואנט, און טרינקט א גלאז פיינעם קאלטן וואסער, ער נישטערט צווישן זיינע באגאזשן, און מאכט זיך א פיינעם פראוואזארישן סענדווידזש און עסט דאס אנגעלאהנטערהייט אויף די לינקע זייט.

איר קוקט אים אן און איר וואונדערט זיך, ווארט דער אידל אריינצוגיין צום דאקטאר? זעהט עפעס נישט אויס. 

אבער ער זיצט דאך פונקט ווי אלע און אין זעלבן פלאץ אויפן זעלבן בענקל. עס איז פארט גרינג צו באמערקן ווער עס ווארט און ווער עס ווארט נישט.

ושמרתם לעשות את כל החוקים ואת המשפטים אשר אנכי נותן לפניכם היום. טייטשט דער הייליגער אוה”ח אז דער לשון ושמרתם איז א לשון פון ווארטן, ווי עס שטייט ואביו שמר את הדבר. א איד ווארט צו טוהן מצות און מעשים טובים, דאס אליינס איז שוין א מצוה.

קענען מיר דען מקיים זיין אלע מצוות? וואס טוט זיך מיט מצוות התלויים בארץ? קענען מיר דען טוהן מער ווי האפן, און ווארטן, אז מיר זאלן שוין זוכה זיין צו אט די מצוות? אדער איז דען שייך ביי א ישראל די מצות פון א כהן? קענען מיר דען טוהן מער ווי ווארטן און האפן צו האבן א חלק אין די הייליגע מצות וועלכע מיר מוזן יעדעס איינע האבן פאר אונזער תיקון השלם?

זיצן מיר אלע אין זעלבן גלות, אין די זעלבע אמעריקע, אין דעם זעלבן שמוץ, און פון דעסטוועגן דערקענט זיך גאר שטארק ווער עס זיצט און איז באקוועם, אדער ווער זיצט און ווארט. ווער זיצט און ווארט בכליון עינים צו די ריכטיגע גאולה, צו קענען טון אלע מצוות בשלימות. 

מיר גרייטן זיך צו די הייליגע טעג. די טעג וואס זענען אונז געגגעבן געווארן במתנה מרוב חסדו וטובו פון אונזער גרויסן טאטן. טעג וואס דערינען משפט מען די גאנצע וועלט, האט מען אונז אין די טעג געגעבן די גאלדענע געלעגענהייט, מ’האט אונז געעפנט א טירעלע ביי וועלכן מיר קענען אריינשיקן אונזערע תפלות ובקשות, די שערי דמעות זענען אפן ברייט פאר אונז.

וויאזוי גייען מיר צו צו די הייליגע טעג? אומגעדולדיג? באקוועם? אדער ווארטן מיר בכליון עינים אויף די געלגענהייט צו קענען רעדן צום מלך מלכי המלכים אליינס?

עס דערקענט זיך גאר שטארק אויב מיר ווארטן, אדער זענען מיר באקוועם דא אין גלות און קענען נאר באשטיין משיח זאל אנקומען. 

ווען מיר גייען דאווענען און די אינטערעסע איז מער אין ווען מ’ענדיגט ווי איידער ווען מ’הייבט אן, ווייזט דאס עפעס אויף אונזער ווארטן! הייסט דאס געווארט?

מיר ווארטן און מיר האפן אז די הייליגע טעג זאלן אויף אונז משפיע זיין שלימות און השפעות טובות ברוחניות ובגשמיות, און מיר זאלן שוין זוכה זיין באמת צו די גאולה שלימה בב”א.

גוט שבת

א פעלד מיט ווינקלען

(געשריבן אינטערן רושם)

איך קום פון פעלד, איך קום פון א פעלד מיט ווינקלען, א פעלד וואס וואו מ’דרייט זיך שטייט א איד אין ווינקל, א פעלד מיט טויזנטער ווינקלען פון וואו טויזנטער און צענדליגע טויזנטער תפילות זענען בוקע רקיעים אין דעם יומא דהילולא קדישא של רבינו הקוה”ט זי”ע ועכי”א.

עס זעהט אויס ווי יעדער שלעפט א פעקעלע אויף די פלייצע, א תהלים אין האנט און א ווינקל אין צווייטן האנט, שטעלט זיך אוועק אינמיטן פעלד, און פארגעסט פונעם ארום, אוואו אפגעזונדערט אין א ווינקל שפירן זיך די אידן אויף דעם פעלד.

דאס נאטורליך גערויש פון די געלט קלייבער ווערט אומנאטורליך קלענער און ווי פארטויבט פון א העכער קול, א אומהערבארער רעש גדול וואס פארשטימט דעם ארום, און ער הערט נאר דאס אייגן צובראכן געבעט תפלה למשה…

אט זעה איך א אידל שטיין אינדערמיט, מיטן פנים פארקירוועט אוואו ער זוכט א ווינקעלע פאר די טרערן צו פארדעקן, עס זעהט אויס ווי ער שפירט זיך טאקע אין א ווינקל, עס שטראמען פון די אויגן אן קיין אפהאלט. ער שטייט אינמיטן פעלד איינער אליינס, מיט נאך טויזנטער אידן וואס שטייען אליינס. עס איז נאר דער קול וואס פלעכט זיך למעלה מעשרה וואו די קולי קולות טרעפן זיך און פארמירן א קנויל ווי פונעם קטורת גלייך צום כסא הכבוד.

עס איז נישט דער געוויינליכער ווידער קול פון ליידיגקייט, עס איז דער אפקלאנג פון טויזנטער תפלות על אם הדרך וועלכע די מלאכים ושרפים טראגן ארויף אויפן מזבח של מעלה.

אט די אלע אידן פון אלע קרייזן און שיכטן זענען די עמודי עולם וועלכע קנעטן דעם ליים פאר די זוילן אויף וועלכעס דאס וועלטעלע שטייט, זיי קלאמערן זיך צו דעם פעלד מיט טויזנטער ווינקלען, ווייל עס איז א הייליג פלאץ וואו די שכינה הק’ טוט זיך נישט אפ פון די צדיקים במיתתם הקרויים חיים.

זאלן די אידן אהיים טראגן שפע רב השפעות טובות ברוחניות ובגשמיות בכלליות ובפרטיות פאר זיך און פאר גאנץ כלל ישראל בכל מקומות מושבותיהם.

להתענג בתחנונים

(געשריבן פאר גליונות לש”ק ואתחנן)

ביים עושר אין שטוב איז אלס ציכטיג ריין, אלס שפיגלט און גלאנצט, די משרתים טוען רעגלמעסיג זייערע פליכטן צופרידן צו שטעלן דעם האר וועלכער שטעלט פאר איינס פון די רייכסטע פערזאנען אין די מדינה, צו וועם מ’ווענדט זיך פון איבעראל פאר נדבות און ווי אויך פאר זיין שכל הישר’דיגן צוגאנג צו פראבלעמען.

עס איז היינט א טאג ווי אלע טעג ווען איינער פון די משרתים וועלכער האט א גאר אינטערסאנטן אויפגאבע, ער טראגט א קאנווערט אראפ צום הקדש וועלכעס איז אין ביהמ”ד פון שטעטל, און גיבט איבער דעם קאנווערט פאר א ארימאן וועלכער איז שוין ווי א תושב דארט, און יענער נעמט דאס איבער מיט א שמייכל, און שיקט צוריק א פארמאכטן קאנווערט.

אונזער משרת ווערט מער און מער נייגעריג צו וויסן וואספארא קארעספאנדענץ גייט צווישן דעם גרויסן עושר און דעם בלוטיגן ארימאן.

ער קען זיך נישט איינהאלטן און פרעגט דעם האר; אויב מעג איך פרעגן, איך קען זיך נישט איינהאלטן, אבער וואספארא געשעפטן האט דאס דער האר מיט דעם ארימאן? צו איז ער א פארשטעלטער ביזנעסמאן? א באהאלטענער נגיד? וואס איז דא די מעשה?

דער עושר האלט זיך נישט צוריק און פארציילט. אט דער ארימאן איז א האלב יאר צוריק געקומען קלאפן אויף מיין טיהר און איך האב אים געוואלט געבן א מטבע ווי איך טוה געוויינליך, אבער ער האט געבעטן ער וויל דוקא איך זאל אים אויסהערן, און איך האב טאקע אזוי געטוהן.

האט ער מיר געבעטן, ער וויל קומען ארבייטן צו מיר אין שטוב, ער האט מיר אראפגעגעבן זיין רעזומעי און ווי טויגליך ער איז, אבער איך האב נישט געהאט קיין אפענע פאזיציע אים אנצוטראגן. האט ער צו מיר א אינטערסאנטן פארלאנג געהאט, אז איך זאל נאר יעדעס מאל וואס ער שיקט אריין א אפליקאציע פאר די ארבייטס פאזיציע, אים לאזן וויסן אז איך האב עס געזעהן, און מיט דעם וועט ער שוין זיין זייער צופרידן, און וועט נאר קומען ווען איך וועל אים ערלויבן.

איך האב פארשטייט זיך אים געזאגט אז איך וועל אים דאס נאכגעבן. אלזא דער ארימאן שיקט מיר טעגליך זיין אפליקאציע פארן שטעלע, און איך שיק אים צוריק א קאנפירמאציע אז איך האב עס געקריגן, און אזוי גייט דאס שוין א לאנגע צייט.

דער משרת ווענדט זיינע טריט גלייך צום הקדש און פארלאנגט פונעם ארימאן א הסבר, מילא מיין בעה”ב ער איז דאך א צדיק און ער וועט טוהן ווי ער האט זיך אינטערגענומען, אבער וואס פארא נוצן האסטו ארימער מענטש פון דעם אז דו האלטסט אין איין שיקן דיין אפליקאציע?

דער ארימאן ענטפערט מיט א באהאלטענעם שמייכל אויפן פנים. מיין טייערער איר זאלט פארשטיין, די הנאה אז איך האב א אנגייענדיגע קארעספאנדענץ מיטן גרעסטן עושר פון שטאט, איז איין הנאה וולכע איך קען דיר אפי’ נישט מסביר זיין. ווי אויך אז איך ווייס אז דער עושר לייענט מיין אפליקאציע יעדן טאג, האף איך אז איין טאג וועט ער נאך האבן עפעס א פאזיציע מיר צו געבן. איין זאך אבער אויב וועל איך נישט צוריק הערן פון אים, ווייס איך אז מיינע האפענונגען זענען צערינען. פארשטייסטו שוין מיין שמחה מיט די בריוון?

***

ואתחנן אל ד’ בעת ההיא, משה רבינו ווייזט אן פאר אידישע קינדער, אז א אידישע תפילה גייט קיינמאל נישט לאיבוד, די אפליקאציע ווערט געלעזט דורכן מלך מלכי המלכים אליינס, דער מלך פון אלע וועלטן, לייענט אונזערע קליין קעפיגע בקשות, און טראץ וואס מיר זעהן נישט אלס גראד דעם בריוול צוריק קומען, האבן מיר א שטענדיגע קאראספאנדענץ מיט אונזער טאטן אין הימל.

משה רבינו האט מתפלל געווען איבער פינף הונדערט תפילות, אלס וויסנדיג אז ער וועט סוכ”ס נישט אריינגיין קיין ארץ ישראל, אונז צו לערנען די אייביגע הנאה פון מתחנן זיין צום גרויסן טאטן, וואס די הנאה און תענוג פון אט דעם רשות וואס אפי’ מלאכים האבן נישט, אלס צו קאמיוניקירן מיטן בורא כל העולמות אליינס, איז שוין גענוג נישט אראפצולייגן דעם סידור’ל, און זיך משתעשע זיין מיט דעם גרויסן כבוד וואס מיר האבן אלס קינדער פון גרויסן טאטן.

די שלוחים די מלאכים, קוקן מיט וואונדער, וואס גייט דא פאר? מיר בעטן איינמאל, און מער קענען מיר צום מלך נישט רעדן, און אט שלעפן מיר יעדן טאג הויפענעס קאנווערטן פיהל מיט תפילות ותחנונים, און דאס גייט אזוי יעדן טאג עטליכע מאל, און צומאל נאך מער פון דעם. די מכניסי דמעה טראגן און ברענגען, אבער וואונדערן זיך ווי שטארק איז די שייכות און קשר צווישן די פשוט’ע בשר ודם אידעלעך מיטן אלמעכטיגן באשעפער.

לאמיר אויסנוצן אונזער כח און זיך אויסבעטן אלס גוטס.

האט א לעכטיגן שבת

מיט וועם וועל מיר זעגלען?

געשריבן געווארן פארן גליונות לש”ק פ’ דברים

דער קאפיטאן איז אויפן שיף ווי א קעניג אין זיין קעניגרייך, ער באפעלט, ער שאפט, און ער שטעלט אהער א גאנצע מלוכה מיט אלע קליפערליך. זיינע שטאב מענטשן גרייטן אן גענוג צו עסן און טרינקען און פון אלע אנדערע געברויכן, אז אפי’ אויב זאל קומען צו אומגעראכטענע פארלענגערונגען אויפן לאנגן וועג זאל אלס זיין מעגליך אנצוקומען בשלום אויף די יבשה.

די רייזנדע, וועלכע שטעלן פאר דאס פאלק אין דעם קליינעם מלוכה, הערן זיך צו פארזיכטיג צו די באפעלן פונעם קעניג דער קאפיטאן, ער זאגט וואס מ’מעג און וואס מ’טאר נישט אויף דעם שיף, און ער גיבט פונקטליכע אנווייזונגען וועלכע מ’מוז אויספאלגן כל זמן מ’רייזט מיט זיין שיף.

ביי איינע פון די רייזעס ווען אויפן שיף האט זיך שוין פארמירט ווער די רייזנדע זענען און פאסאזשירן האבן זיך באקענט איינער מיטן צווייטן, האט זיך ארויסגעשטעלט א אינטערסאנטער פאקט, אז דער שיף איז יעצט באוואוינט מיט א גאנצע גרופע אינוואלידן נעבעך, ווער הינקעדיג ווער בלינד, רח”ל אא”וו.

ויהי בנסוע, יעדער איז על מחנהו, מ’גרייט די שטובער, מ’מאכט זיך באקוועם. דרייט זיך ארום דער הויפט מאטראז גאר אנגעצויגן, מ’קען צו אים נישט רעדן ממש נישט צום דערקענען. בכלל נישט ווי זיין שטייגער, וואס איז אלס סאליד און צוגעלאזן, פירנדיג אזא ריזיגן אפעראציע דארף מען דאך האבן אומגעוויינליכע רואיגקייט.

א געהילף פרעגט דעם מאטראז הויפט; מיין האר, וואס שטערט דיך? וואס ביזטו אזוי אנגעצויגן? וואס שרעקט דיך? צו ווייסטו עפעס וואס איך ווייס נישט? זענען מיר אין א סכנה?

דער הויפט נעמט דעם געהילף ביי די האנט און גייט אין א ווינקל, און איז מסביר אזוי: קוק דיך ארום מיט וואספארא פאסאזשירן מיר פארן, איינער הינקעדיג, איינער בלינד, א צווייטער סתם נישט מיט אלעמען. עס פאסירט אלעמאל אז אויפן שיף זענען דא אלע מינים, אבער דאס מאל. איז דער גאנצער טראנספארט פון די סארט.

נו, איז וואס? פרעגט דער מאטראז מיט וואונדער? מיר זענען זיך משדך מיט די פאסאזשירן? סך הכל פירן מיר זיי אפ און מ’געזעגנט זיך אין פריידן. וואס שטערט דיך אזוי?

אזוי לאנג ווי דער שיף פארט און אלעס ארבייט פיין, האב איך נישט קיין דאגות – ענטפערט דער הויפט – אבער אויב ח”ו קומען מיר צו פראבלעמען און מ’דארף די פאסאזשירן זאלן העלפן זעגלען אויב די מאטארן צוברעכן זיך, וואס וועלן מיר טוהן? מיט אזוינע פאסאזשירן קענען מיר דען פירן א שיף?

דו הערסט? דער קאפיטאן איז נאר גוט ווען אלעס פארט כשורה, אבער אויב ח”ו די מאטארן צוברעכן זיך דארף מען די צוזאמארבייט פון אלע פאסאזשירן. מיט וועם גיי מיר דא צום טיש?

(עס איז א שטייגער ווי היינט אויף די פליגערס ווען מ’גיבט א ספעציעלע לעקציע פאר די וואס זיצן ביים אימערדזשנסי ארויסגאנג, צו וויסן וויאזוי צו העלפן די פאסאזשירן אין פאל פון נויט.)

שרייבט דער הייליגער כלי יקר די וואך אויפן פסוק בין פארן ובין תפל ולבן.

יעדע מינוט אין לעבן דארפן מיר אנקומען צו די גרויסע חסדים פונעם קאפיטאן פון די וועלט, און ווען מיר זינדיגן ח”ו פארלירן מיר די זכותים צו קענען געהיטן ווערן פון די אלע מקרים רעים פון די וועלט רח”ל.

אויב אבער האלט מען זיך באחדות, קען דאס נאך האלטן בדרך הטבע, וויבאלד איינער העלפט זיך דעם צווייטן, און מ’לעבט צוזאמען, אז מ’זאל נישט גראד דארפן אויסשטיין ח”ו די תוצאות פון די זינד, און מ’האט די געלעגנהייט פאר תשובה.

די אידן האבן געזינדיגט צוויי גאר שטארקע זינד, אין די צוויי טרויעריגסטע טעג פון יאר, דאס ערשטע מיטן עגל, און דערנאך מיט די מרגלים. און ווי דער כלי יקר ווייזט אן איז דער חטא העגל געווען טאקע א מרידה בד’ און די אידן האבן זיך פארזינדיגט לדורי דורות, און דאס איז פארגעקומען שבעה עשר בתמוז. דערנאך האבן די אידן געזינדיגט אום תשעה באב מיטן חטא פון די מרגלים, וועלכעס איז געווען בשנאת ישראל אז מ’האט זיך פיינט געהאט איינער דעם צווייטן, וואס דאס האט געברענגט דעם טאטאלן חורבן הבית יארן שפעטער.

חז”ל זאגן אונז טאקע אז מיטן עוון פון שנאת חנם איז חרוב געווארן דער בית המקדש. איז דען קיין אנדערע חטאים נישט געווען? נאר ווילאנג אידן האבן זיך געהאלטן צוזאמען האט דער עונש נישט געקענט פולקאם אויסגעפירט ווערן אויף זיי. אנדערש איז געווען ווען מ’האט זיך פיינט געהאט און זיך מער נישט געקענט שיצן פון די פורעניות.

דער שיפס קאפיטאן פירט דעם רעדל, און אפי’ אויב שאפט זיך א לעכל אדער דער מאשין ארבייט נישט, נעמט מען די כוחות פונעם רבים און מ’פארט דורך די שטורמישע וואסערן. אויב אבער קען מען נישט ארבעטן צוזאמען אויף די זעגלען איז קיין רעדע פון פארן נישט פארהאן.

לאמיר זעגלען צוזאמען וועט דער שיף אנקומען צום בארטן, און צוריק זוכה זיין אז די שכינה הק’ זאל רוען בתוכינו והימים האלו יתהפכו לששון ושמחה.

האט א לעכטיגן שבת.

אזא גרויסער שטעקן

(געשריבן פארן גליונות לש”ק פ’ מטו”מ)

זלמ’לע איז קיין גרויסער חכם נישט געווען, אבער א שמייכל האט ער אלס געהאט, און גוטע פריינט האבן געגליכן מיט אים א שמועס נאך א טאג שווערע ארבעט, עס האט זיך געשפירט ווי א וועלט אנע קיין דאגות. אבער צומאל איז פאר זלמ’לע אויך שווער געווארן א טיעפער כאפ, און דאס האט אים געקענט אריינפירן אין מרה שחורה.

איז זלמ’לע געגאנגען אויף א שפאציר ביים ברעג פון גרויסן וואסער נעבן שטאט, און זיך אזוי איינגעקוקט אויף די נפלאות הבורא, מיט זיין אויסערארדנטליכע רואיגקייט. פון דערווייטנס זעהט ער א שטעקן אין וואסער באוועגט זיך אומגעוויינליך, עס שלעפט זיך אהער און אהין, עס דרייט זיך נישט מיטן שטראם פון וואסער, ער שטייט באגייסטערט, אזא מין פלא דאס, א שטעקן זאל זיך אליינס באוועגן? ער שפעקולירט אפשר איז דאס גאר א חי’ אדער א מאשינקעלע, אנדערש קען אים אין קאפ נישט אריינגיין וואס דאס גרויסע שטעקעלע איז.

אבזערווירנדיג דעם וואונדער שטעקן, רוקט זיך זלמ’לע פאראויס אויף זיין שפאציר נענטער צום ארט וואו ער וועט קענען נענטער א בליק טאן אויפן שטעקעלע. ווי פון חלום דערוועקט ער זיך זעהנדיג דארט שטיין מאטל דעם פיש סוחר מיטן גרויסן פיש כאפער אייזן וועלכעס ער דירעקטירט מיט פאכמאנישקייט צו קענען צושטעלן פיש פאר די שטעטעלשע אידן. מאטל צעזינגט זיך הויך מיט א קנאקעדיגן “גוטן אוונט, זלמ’לע” זעהנדיג אז אויף אזא פישל האט ער נישט געראכטן זיך, יעצט וועט ער נישט זיין אזוי איינזאם דא. 

אויף מאטל’ס באגריסונג, זוימט זיך נישט זלמ’לע און לייגט פאר זיינע שוועריגקייטן, ער קען נישט פארשטיין דעם שטעקן וואס ער זעהט דא אין וואסער באוועגן אזוי שנעל און קעגן דעם שטראם, וויאזוי פאסירט דאס? 

זלמ’לע זלמ’לע דאס איז דאך מיין פיש פאנגער וועלכעס איך נוץ צו כאפן די פיש אין נעץ אריין. איך דריי ארום אהער און אהין ביז א פישל כאפט זיך צו צום ווארים וועלכער הענגט אויפן שפיץ, און דאן איז ער גאר מיינער, און איך מאך אים דערנאך א ווארימען ברוך הבא אין געשעפט אריין פון וועלכן דו קויפסט דערנאך דיין שבת’דיגן פיש.

אזוי??? וויאזוי קענסטו דאס קאנטראלירן דעם שטעקן פון דארט אינמיטן דעם וואסער? דו שטייסט דאך ביים ברעג?

טייערער זלמ’לע לאמיך דיר מסביר זיין, א שטעקן דארף מען נאר ביים שפיץ אנכאפן, און פון דארט קען מען קאנטראלירן דעם גאנצן שטעקן ביזן אנדערן שפיץ. דער שטעקן דארף ליגן אין מיין האנט דארט ווי ער פאנגט זיך אן, און אזוי ארום ווערט ער געפירט אהער און אהין. פארשטייסטו?

– – –

אין די פרשה פון די וואך ווען מ’רעדט פון נדרים, און דאס הארבקייט און טייערקייט פון א ווארט, זאגן אונז די ספרים הקדושים אז דעריבער איז נישט ווי דער סדר געוויינליך אין די תורה אז משה רבינו ע”ה האט גערעדט צו כלל ישראל, איז דאס מאל דוקא דער פרשה צו די ראשי המטות, זאגן אונז אויף דעם די ספה”ק אז דאס איז ווייל דער שפראך פון א איד איז ווי דער עק פונעם שטעקן וועלכעס קאנראלירט דעם גאנצן מענטש.

החיים והמות ביד הלשון. דאס קליינער צונג קען ברענגען און טראגן ווייט ווייט, און דעריבער דארף מען דאס שטעקלע זייער פארזיכטיג קאנטראלירן.

וויפיל גרויסע לייט זענען שוין פארווארפן געווארן מיט א פליטת פה, און וויפיל קליינע מענטשעלעך זענען דערהויבן געווארן לרום המעלה דורך א גוט ווארט אין גוטן פלאץ. איז דען נישט מער ווי גערעכט אויף דעם קליינעם אוצר אכט צו געבן און איר היטן ווי אן אויג אין קאפ?

אויסער די געפערליכע חטאים מיט וואס דאס צונגל קען דעם איד פארפלאנטערן, איז דאך א שכל אז א טראפקעלע מחשבה קען פארמיידן גאר גרויסע פראבלעמען.

האטס א לעכטיגן שבת.

דער טראמפייטער

אמעריקע איז א לאנד פון דעמאקראטיע, איר קענט טוהן וואס איר ווילט, און מ’קען אייך צוריק טוהן וואס איר ווילט נישט, און איר קענט זיך אפרעדן אויב איר ווילט, און מ’וועט אייך אויסהערן אויב מ’וויל. 

עס קומט אמאל ווען דעמאקראטיע נעמט אן פארמען וואס זענען ווייט פונעם שכל, אבער וואס איז דא צו באקלאגן, דאס איז דאך דער ציהל, זיין פאררוקט, נישט פארשטיין וואס דער ציהל איז אבער אלס געדענקען אז מ’איז פריי צו טוהן וואס מ’וויל אן קיין שום סיבה.

נעמט א שטייגער, דער קאמפיין פארן פרעזידענטשאפט, וואס אין די אלטע היים האט מען פון אזוינס נישט געוואוסט, די מלכים און בני מלכים פלעגן שאפן א מאנארכיע און קיינער האט ניטאמאל אריינגערעדט אין די נושא, עס איז געווען דער קעניג אליינס וועלכער האט באשלאסן ווער עס וועט איבער נעמען דעם טראן, אדער איז עס געווארן באשלאסן דורך קריג און כאאס, קיינמאל איז נישט געווען דער דערהער אז מ’וועט צוזאמנעמען די פשוטי המון עם און הערן זייער מיינונג.

די גיטער און די דערפער זענען איינפאך אפגעקויפט געווארן דורך רייכע אריסטראקראטן, און די שטעט זענען געפירט געווארן דורך דעם גובערנאטאר וועלכן דער קעניג האט אריינגעשטעלט צו פארטרעטן זיין מאיעסטעט און בעיקר סוף יאר ברענגען די שטייערן צום אוצר המלוכה, און פארדעם האט דער שטאטס מייסטער געקענט טהון מה שלבו חפץ.

– דער ציהל פון דעמאקראטיע –

עס איז זייער א שיינער געדאנק געווען ביים געבורט, עס האט געוויזן אויף א געוויסן פרייהייט פון וועלכן דער מענטשהייט האט נישט גענאסן זינט די צייטן פון נמרוד, עס האט אוועקגענומען דעם הכנעה וואס פאלק און לאנד האבן געהאט צו איין מעכטיגן פערזאן, און דער ציטער וואס זיין אנוועזנהייט האט געשאפן אין די גלידער איז עפעס וואס מיר קענען נאר לייענען אין די ביכער.

עס האט געזאלט שאפן גלייכבארעכטיגקייט צווישן די פארמעגליכע און אומגליקליכע צוגלייך, עס האט געזאלט מאכן אז דער ארימאן מיטן עושר זאלן פארן אויפן זעלבן קארעטע אן קיין געוויסנביסן.

דער באקריוודעטער זאל קענען פירן א גראדן לעבן און נישט דארפן ליידן עקסטער צוליב זיינע אוממעגליכקייטן.

דעמאקראטיע טראץ זי האט גאר שיינע קאלירן איז זי נישט קיין ווייטער קאזין פון לענין’ס קאמיוניזים, וועלכע טראגט אויך די שיינע פראזן פון גלייכבארעכטיגונג, נאר מיט עטוואס אנדערע קנייטשן. עס איז נישט קיין רעכטן וועלכע ווערן צוגעטיילט פון די באהערדע, נאר רעכטן וועלכע ווערן אוועקגענומען פון פאלק און צוטיילט ביים פאלק מיט א גאר שיינעם פרייז פאר די באהערדע. עס איז געבויט צו מאכן ארים די רייכע, און לאזן ארים די ארימע, נאר די מאמע רוסלאנד אדער וועלכע עס איז גורס דעם קאמיניזם זאל לעבן אין רייכטוהם, ווען די ארומיגע ארים ווי רייך צוגלייך טונקען זיך אין פינסטערן דלות.

– דעמיוניסטן –

ערגעץ אינטערוועגנס האבן זיך די צוויי קאזינס משדך געווען און עס איז געווארן א נייער דערהער, א צאמשטעל פון דעמאקראטיע מיט קאמיוניזם, און ס’האט געשאפן דעם “דעמיוניסט” אין אידיש איז עס דער “בעל הדמיונות”. מ’לאזט דעם פאלק דמיונ’ען אז מ’לעבט פריי, מ’לאזט זיי מיינען אז זיי זענען אין קאנטראל פון זייערע נכסים, און אז זיי קענען טוהן מה שלבם חפץ, ווען אין דער זעלבער צייט מאכט מען מיט זיי דאס גענאר מיט א ענדע נו”ן.

אקעי, וואס שלעפ איך דא ארום, איך וויל צוקומען צום נושא: אין אמעריקע איז אנגענומען דער צאמשטעל פון צוויי ווערטער אלס א באקוועמליכקייט וועלכע מאכט געדענקען א נושא בעסער, עס איז אזא סארט מארקעטינג טאקטיק וועלכעס נעמט גאר גוט אויס ביי די מאסן.

האט זיך געיאוועט אז אינעם פרעזידענט קאמפיין לויפט דער באקאנטער פיגור דאנאלד טראמפ, וועלכער וויל האבן אויף זיין פראפייל אויך דעם נאמען אלס “לויפער פאר פרעזידענט” און אויב וועט אים געלונגען וועט זיין נאך א שורה, “פרעזידענט פון די יונייטעד סטעיטס”. ביי אים איז דאס איין גרויסער שפיל, וועלכעס ענדיגט זיך קיינמאל נישט, און ווען דער ביליאנער בעל תאוה גלוסט זיך אן נאך א שורה אויפן רעזומעי גיסט מען אריין אפאר הונדערט מעלאנעלעך און מ’לאזט אין גאנג א קאמפיין, מיט די האפענונג אז אמעריקע איז שוין אזוי טיעף און אזוי ווייט פאררוקט אז ס’זאל קענען אט דאס פאסירן אז אזא פיגור זאל זיין דער קומענדיגער פרעזידענט.

אז איר פרעגט מיך, אויב קומט ער אן אויפן טיקעט וועל איך שטימען פאר אים. איינס ווייל אאיך בין דאך אויך א “אמעריקאנער” און איך האב מיר מיינע רעכטן. איך בין בארעכטיגט צו זיין משוגע ווי א שובך מיט טויבן, און קיינער קען מיר נישט זאגן קיין ווארט טראץ פרידאם אוו ספיטש, וויבאלד איש בין אן אמעריקאנער.

צוויי ווייל אויב מיט נארמאלע פרעזידענטן (?) זענען מיר אנגעקומען אהער, מי יודע, אפשר גאר דארף מען אמאל א קלאון פאר א פרעזידענט און אריינברענגען אין די פארכמורעטע אמעריקאנער אביסל לעבהאפט.

3. וויי אויב אמעריקע לאזט אים זיין אויפן טיקעט, פארדינען זיי נישט איימיצן בעסער אלס פרעזידענט.

נו, אויב וועל איך סיי ווי שטימען פאר יאם, מעג ער דאך הערן מיין מיינונג! נישט אזוי? אין אמעריקע איז אנגענומען דער צאמשטעל פון צוויי ווערטער אלס א באקוועמליכקייט וועלכע מאכט געדענקען א נושא בעסער, עס איז אזא סארט מארקעטינג טאקטיק וועלכעס נעמט גאר גוט אויס ביי די מאסן.

 אלזא וויל איך פאר מיין צעקניפטן פרעזידענט קאנדידאט פארלייגן א נאמען וואס וועט ארייננעמען זיינע מעלות צוזאמען מיט זיין נאמען אין איין ווארט און לויט קענערס וועט עס גאר גוט אויסנעמען ביי די מאסן אלס א מארקעטינג קאמפיין.

אנשטאט אים רופן דער צודרייטער טראמפ, וועלן מיר אים רופן דער “טראמפייטער”.

וואס זאגט איר?

עס איז דער זעלבער לייטער

(געשריבן געווארן פארן “גליונות לש”ק פ’ חקת)

אין געשעפט שטייט מעכל און טענה’ט מיטן געשעפטסמאן, באקוקנדיג דעם גרויסן לייטער וועלכן ער וויל איינהאנדלען. ער פארשטייט שוין אז מיט אט דעם דויערהאפטיגן לייטער וועט ער קענען ארויף קריכן אויפן דעכל פון זיין כאטקע צו פאררעכטן די קליינע תיקונים צו גרייטן זיך צום ווינטער, ער וויל נאר וויסן אויב קען אים דער געשעפטסמאן אנווייזן אויף אן גוטן לייטער צו קענען דערנאך אראפקריכן אויך.

 

דער געשעפטסמאן איז מסביר, זעהענדיג מיט וואספארא תנא קמא ער האנדלט דא, אז אט דעם זעלבן לייטער וואס דו נוצט ארויפצוקריכן, קענסטו גלייך דערנאך נוצן אויף אראפצוקומען אויך.

 

מעכל פארשטייט נישט, וויאזוי איז מעגליך? דער לייטער גייט דאך אויף ארויף???

 

עס נעמט אמאל עקסטערע כוחות צופרידן שטעלן א קליענט, נעמט דער געשעפטסמאן דעם לייטער און לייגט עס אראפ אויף דער ערד, און ווייזט פאר מעכל’ן, מ’קען אויף דעם לייטער גיין און שפאצירן, און קיינמאל נישט אנקומען ערגעץ אין די הייעך, אויב לייגט מען נישט דעם לייטער אויף ארויף, און מ’שפאצירט מיט די פוסעלעך צום העכערן טרעפל. ווידעראום אויב לייגט מען די פוס צום נידעריגן טרעפל, דאן וועט מען בעל כרחך גיין אויף אראפ…

 

איין זאך מאכט זיכער דער געשעפטס מאן מסביר זיין פאר מעכל’ן: אויב לאזט מען אפ די צוויי הענט פונעם לייטער ווען מ’קריכט דערויף, דאן גייט מען זיכער אויף “אראפ”…

 

נאך א לאנגע משא ומתן האט מעכל ארויסשפאצירט שטאלץ מיט דעם גאר געלונגענעם געשעפט פון צוויי לייטער’ס פארן פרייז פון איינס.

 

– – – –

 

די פרה אדומה איז א חק בלי טעם, עס איז נישט פאר אונז צו פארשטיין פונקטליך וואס איר טעם איז, אבער מיר ווייסן אז עס איז מטהר טמאים, און מטמא טהורים, און פאר דעם פשוט’ן מענטשליכן שכל פארשטייט זיך שווער וויאזוי איז מעגליך אז די זעלבע ריינע קוה, די מקור פון מטהר זיין, איז גאר מטמא אין די זעלבע צייט.

 

די הייליגע תורה איז אונז אן אנווייזער אין אלע אונזערע וועגן. עס איז די זעלבע הייליגע תורה וואס לערנט אונז אז מיט יעדן חפץ און אין יעדע צייט קען דער איד וואס איז א הולך גיין אדער ארויף אדער אראפ מיט די זעלבע פעולות.

 

אלזא א איד האט א כלי וועלכע ער האט געקויפט צוליב געשעפטן, ער קען דערמיט טוהן זיינע פליכטן און ווידעראום מיט די זעלבע כלי קען ער נעבעך זיין יורד עד שאול תחתי’, מ’דארף שטעלן טריט אויף ארויף כדי צו קענען שטייגן, און ליידער אויב שטעלט מען טריט אויף אראפ אדער לאזט מען נאך פון זיך אנכאפן מיט ביידע הענט דאן טראסקעט מען גאר טיעף.

עס ווערט פארציילט אז הרה”צ בעל שומר אמונים זצ”ל איז געווען אין די צייטן פון די ערשטע וועלט מלחמה אין פעסט, און ער איז געגאנגען א יעדען צופרי פארן דאווענען זיך טובל’ן אין א קאלטע מקוה, און עס איז געווען א ווייטע מהלך, און די פעסטער גאסן האט זיך געווירבעלט מיט פריצות, ווי פארשטענדליך האט הרה”צ רבי אהר’לע אריינגעלייגט א גרויסע עבודה זיך צו היטן די אויגן.

און ער האט געזאגט אז די מסירת נפש’דיגע עבודה גייענדיג צו די מקוה און אויף צוריק איז אים גורם א גרעסערע טהרה אסאך מער ווי די מקוה אליין… און אסאך יארן שפעטער פלעגט ער זיך אויסדרוקען מיט בענקשאפט ווי נעמט מען אהער די פעסטער גאסן?

 

עס איז אזוי מיט יעדן הינזיכט, א איד א הולך, דארף זיך אלס אנכאפן מיט ביידע הענט און היטן זיך פון פאלן ח”ו.

 

האטס א פרייליכן שבת

 

א מחלוקה אן קיין געמיינדע

(געשריבן געווארן עקסקלוסיוו פאר “גליונות לש”ק” פ’ קרח)

אין א קליין שטעטעלע ווי די גאנצע קהלה לעבט זיך צוזאמען, מיט איין רב און איין ראש הקהל, און אלע אנדערע פונקציעס ווערן אויך איינפאך געפירט דורך איינצעלנע ממונים פון צווישן די קליינשטעטעלשע אידן, איז אמאל פארגעקומען א געפעכט אין ביהמ”ד ביים מערב וואנט צווישן די פשוטע’רע פאלקס אידן, אין וועלכן עס האט איינער פון די עמך אידן דערקלערט אז דער רב פון שטאט פארשטייט בכלל נישט זיינע געברויכן, און ער דערקלערט זיך אלס רב פון שטאט, צו ערפילן דעם חלל וואס איז יעצט פארהאנען.

פארשטייט זיך אז צו געלעכטער דארף מען נישט קיין סיבה, און עס איז געווען לעבעדיג ביי די אידעלעך, מ’האט זיך איזדיקעוועט מיט דעם אידל און נישט געלאזט קיין געלגענהייט אן אים דערמאנען אז ער איז גאר דער רב פון שטאט.

די שטאט איז ווייטער געפארן על מי מנוחות, און וואלט ווייטער אזוי געהאלטן לאנגע יארן ווען נישט איין טאג האט זיך אויפן מזרח וואנט געשאפן א שפאנונג צווישן די געמיטער און איינע פון די בנש”ק’לעך פון פריערדיקן רב האט דערקלערט אז מ’האט אים באקריוודעט מיטן כסא הרבנות, און דאס פאלק האט זיך אנגעהויבן צו מישן אינעם געמויזעכטץ און עס איז אריינגעקומען דער שטן מרקד און צעטיילט די מיינונגען, אזש ביז ס’איז געגאנגען קלעפ אין ביהמ”ד, און האט געברויכט אינטערווענץ פון גאר אסאך ארבייט.

מיר וועלן לאזן די אידן זיך אויסקומען, אבער ארויס נעמען א גאר וויכטיגן נקודה אין דעם ענין פון מחלוקת וואס מיר לערנען די וואך אין די פרשה.

די מחלוקת פון קרח קעגן משה רבינו ווערט פאררופן דורך חז”ל אלס מחלוקת קורח ועדתו, און עס איז מיר אלס שווער געווען פארוואס איז דאס אזוי? פארוואס ווערן די מרגלים נישט אנגערופן אלס מרגלים ועדתם? עס איז דאך פונקט אזוי געווען אידן פארוויקלט אינעם חטא פון די מרגלים ווי אין דעם מחלוקה פון קרח.

א מחלוקה איז איינס פון די איינציגע חטאים וועלכע ווערט געפירט דורך די ארומיגע. איינמאל אקטיוויזירט, דארפן זיין די נושאי כלים צו טראגן די מחלוקה ווייטער, ווייל אז נישט וועט עס איינשלאפן און דער אלבאקאנטער שטן מוז אנהייבן פון דאסניי.

ווען קרח וואלט געקריגט מיט משה רבינו און נישט געהאט די עדה אידן וואס האבן אנטייל גענומען דערינען וואלט זיך עס געקענט ענדיגן ווי ביים אידל אויף מערב וואנט, און כלל ישראל וואלט נישט דורכגעגאנגען די שרעקליכע מגיפה און אלע אנדערע ליידן וואס זענען געקומען אלס רעזולטאט פון די מחלוקה. ווייסט דאס אבער דער שטן, און מאכט זיכער ס’זאלן זיך יאווענען אזוינע וואס נעמען זיך אן פארן גערעכטיגקייט, און מיינען טאקע נאר גוט, און פארשטייען גארנישט אנדערש, אבער פארשטייען אויך נישט אז נישט אלעס קען מען פארשטיין מיט איין מח’ל.

דאס לערנט אונז די וואכעדיגע פרשה, די מחלוקת פון קרח איז געווען “ועדתו” אז ער האט געהאט א געמיינדע מיט זיך. און עס קומט אונז לערנען אז נישט קיין חילוק ווער עס איז גערעכט, לוינט נישט צו זיין אין די געמיינדע! ווייל א פלעמעלע וועט אויסצאנקען, אבער א פלאם פייער וועט זיך פארשפרייטן, און די פאלגן זענען גאר מסוכן.

עושה שלום במרומיו הוא יעשה שלום עלינו. האט א גוט לעכטיגן שבת.